නීතිඥ ගයත්රී නවරත්න
අස්වැසුම ප්රතිලාභීන් “ලැජ්ජා විය යුතු” බව කර්මාන්ත අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති ප්රකාශ කළ විට සහ ‘අස්වැසුම’ යන ප්රධාන සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන “නීත්යානුකූලව හිඟාකෑම වැනි” දෙයක් බව ඔහු පැවසූ විට, කර්මාන්ත අමාත්යවරයා මහජනතාවගෙන් විශාල කොටසක් කෝපයට පත් කිරීමට වඩා වැඩි යමක් කළේය.
සමාජ සුභසාධනය යනු කුමක්ද, ඒ සඳහා මුදල් ගෙවන්නේ කවුද සහ නූතන රාජ්යයක් එහි අවදානමට ලක්විය හැකි පුරවැසියන් ආරක්ෂා කළ යුත්තේ ඇයි ද ? යන්න පිළිබඳ භයානක වැරදි වැටහීමක් ඔහු හෙළි කළේය.
2025 නොවැම්බර් මස මුලදී පුළුල් ලෙස සමාජ මාධ්යවල අවධානයට ලක් වූ ඔහුගේ ප්රකාශ, සංකීර්ණ සමාජ හා ආර්ථික ප්රතිපත්ති සදාචාරාත්මක දේශනාවක් දක්වා ලඝු කරන අතර, ශ්රී ලංකාව ඉක්මනින් පැවැත්විය යුතු වැදගත් සාකච්ඡා දෙකකින් මහජන අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමේ අවදානමක් ද නිර්මාණය කරයි. එම සාකච්ඡා දෙක වන්නේ සුභසාධනය වඩාත් ඵලදායී කරන්නේ කෙසේ ද සහ එයට සාධාරණ ලෙස අරමුදල් සපයන්නේ කෙසේ ද ? යන්නය.
- ඇත්තටම අස්වැසුම යනු කුමක් ද ? කී දෙනෙක් ඒ මත රඳා පවතිනවා ද?
අස්වැසුම යනු ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන වන අතර එය ආබාධ සහිත පුද්ගලයින්, වැඩිහිටියන් සහ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් ඇතුළු අතිශයින් දුප්පත් සහ අවදානමට ලක්විය හැකි නිවාස සඳහා සහාය වීම පිණිස නිර්මාණය කර ඇත. සුභසාධන ප්රතිලාභ මණ්ඩලය විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබන මෙම වැඩසටහන මෙම වසරේ ප්රධාන ප්රතිලාභී දත්ත යාවත්කාලීන කිරීමකට භාජනය වූ අතර එය එහි වර්ධනය වන වැදගත්කම සහ ප්රවේශය පිළිබඳ සලකුණකි.
පරිමාණය සැලකිය යුතු ය. නිල සහ මාධ්ය වාර්තා මගින් අස්වැසුම ප්රතිලාභීන් සංඛ්යාව පවුල් ලක්ෂ 14කට වඩා වැඩි බව පෙන්වා දෙන අතර, දත්ත අනුව පුද්ගලයින් හෝ නිවාස ගණනය කෙරේ ද යන්න මත රඳා පවතී. රජයේ මූලාශ්ර සඳහන් කර ඇත්තේ එක් අදියරක දී පවුල් මිලියන 1.4 ක් පමණ සුදුසුකම් ලත් අය ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති අතර, ලක්ෂ ගණනක් “දැඩි දුප්පත්” ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති බවයි.
මෙම සංඛ්යා ලේඛනවලින් පැහැදිලිව පෙනී යන්නේ අස්වැසුම යනු අහඹු ලෙස ලැබුණු ආධාරයක් නොවන බවයි. එය ශ්රී ලංකාවේ සමාජ ආරක්ෂණ පද්ධතියේ අත්යවශ්ය අංගයක් වන අතර ආහාර, අධ්යාපනය සහ සෞඛ්ය සේවා වැනි මූලික අවශ්යතා සපුරාලීමට මිලියන සංඛ්යාත පුරවැසියන්ට උපකාර කරයි.
- 2026 අයවැය: රාජ්යය තීරණය කර ඇති දේ
2025 නොවැම්බර් 7 වන දින පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද 2026 ජාතික අයවැයට, අවදානමට ලක්විය හැකි කණ්ඩායම් සඳහා සමාජ ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා සැලකිය යුතු ප්රතිපාදන ඇතුළත් වේ. ප්රධාන යෝජනා අතර:
- අස්වැසුම වැඩසටහන යටතේ ආබාධ සහිත පුද්ගලයින්ට මාසිකව රුපියල් 10,000ක ගෙවීමක් ලබා දීම සඳහා රුපියල් බිලියන 19ක් වෙන් කර ඇත.
- අමතර අරමුදල් – වැඩිහිටි සත්කාර, අධ්යාපනය සහ අනෙකුත් ඉලක්කගත සුභසාධන පියවර සඳහා රුපියල් බිලියන 5ක් පමණ වෙන් කර ඇත.
මෙම ප්රතිපාදන මගින් තහවුරු වන්නේ රාජ්යය තම වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සදාචාරාත්මකව සහ දේශපාලනිකව කැපවී සිටින බවයි. දේශපාලනික කැමැත්ත පවතින විට ඉලක්කගත සුභසාධන වැඩසටහන් පවත්වා ගැනීමට ශ්රී ලංකාවට හැකියාව ඇති බව ද ඒවායින් පෙන්නුම් කෙරේ.
- සුභසාධනය “”නීතිමය හිඟමනක්” නොවන්නේ ඇයි?
සමාජ සුභසාධනය යනු පුණ්යධාර හෝ “නීතිමය හිඟමනක්” නොවේ. එය නූතන, වගකිවයුතු රාජ්යයක මූලික කාර්යයකි. සෑම රජයකටම අත්යවශ්ය බැඳීම් තුනක් ඇත, ඒවා නම්, ආරක්ෂා කිරීම, සක්රීය කිරීම සහ ආයෝජනය කිරීමය. අස්වැසුම වැනි වැඩසටහන් කුසගින්න, නිවාස නොමැතිකම සහ සමාජ බිඳවැටීම වළක්වන අතරම පුරවැසියන්ට අධ්යාපනය, සෞඛ්ය සේවා සහ රැකියා අවස්ථා වෙත ප්රවේශ වීමට ඉඩ සලසයි.
එවැනි උත්සාහයන් යාචකකම ලෙස විස්තර කිරීම සාක්ෂි සහ අනුකම්පාව යන දෙකම නොසලකා හරියි. දශක ගණනාවක ගෝලීය පර්යේෂණ මෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ ම දත්තවලින් පෙනී යන්නේ ශක්තිමත් සුභසාධන පද්ධති දරිද්රතාවය අඩු කරන අතර දිගු කාලීන ස්ථාවරත්වය ප්රවර්ධනය කරන බවයි. එවැනි සහයෝගයක් නොමැතිව, අසමානතාවය ගැඹුරු වන අතර ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම දුෂ්කර වේ.
වැදගත්ම කරුණ වන්නේ, සමාජ සුභසාධනය සඳහා අරමුදල් සපයන්නේ ත්යාගශීලීත්වයෙන් නොවීමය. එයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ බදු ගෙවන්නන් විසිනි. අස්වැසුම හරහා බෙදා හරින සෑම රුපියලක්ම මහජන බදු ආදායමෙන් ලැබේ. මෙය සමාජ ගිවිසුමක් නිර්මාණය කරයි. බදු හරහා දායක විය හැකි අය තාවකාලිකව එසේ කිරීමට නො හැකි අයට සහාය වන අතර, වඩාත් සාධාරණ හා සමබර සමාජයක් සහතික කරයි.
මෙම සමතුලිතතාවය සඳහා ප්රගතිශීලී සහ විනිවිද පෙනෙන බදු ක්රමයක් අත්යවශ්ය වේ. ඉහළ ආදායම් ඇති අය වැඩි දායකත්වයක් ලබා දිය යුතු අතර, වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි අයට අවශ්ය විටෙක ආරක්ෂාව ලැබේ. සුභසාධන පිරිවැය ගැන සැලකිලිමත් වීම නම්, විසඳුම ඇත්තේ දුප්පතුන් ලැජ්ජාවට පත් කිරීම තුළ නොව, වඩා හොඳ බදු ප්රතිපත්තියක් සහ වැඩසටහන් කාර්යක්ෂමතාවයක් තුළ ය.
රජයේ ප්රතිපත්තිය ක්රියාත්මක කිරීමට දැන් නායකත්වය දෙන ජාතික ජන බලවේගය (NPP) , දිගු කලක් තිස්සේ එවැනි මූලධර්ම වෙනුවෙන් පෙනී සිට ඇත. සමාජවාදී සහ සමාජ-ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්ප්රදායන් තුළ මුල් බැසගත් NPP, රාජ්යය සැමට ගෞරවය, සමානාත්මතාවය සහ ආරක්ෂාව සහතික කළ යුතු බව විශ්වාස කරයි. එහි දෘෂ්ටිවාදය ශක්තිමත් මහජන සුභසාධන පද්ධති ප්රවර්ධනය කරන අතර අත්යවශ්ය සේවාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම පෞද්ගලීකරණය කිරීමට විරුද්ධ වේ.
මෙම සන්දර්භය තුළ, අමාත්ය හඳුන්නෙත්තිගේ ප්රකාශ ජාතික ජන බලවේගයේම වටිනාකම්වලට පටහැනිය. පක්ෂයේ පදනම රඳා පවතින්නේ ‘සුභසාධනය පුරවැසි අයිතියක් මිස ලැජ්ජාවට හේතුවක් නොවන බවට’ ඇති විශ්වාසය මත ය. සුභසාධන ලබන්නන් “ලැජ්ජාවට පත්” අය ලෙස හැඳින්වීම ජාතික ජන බලවේගය ආරක්ෂා කරන බව පවසන සමානාත්මතාවය සහ සහයෝගීතාවයේ මූලධර්මවලටම හානි කරයි.
කෙසේ වෙතත්, පුරවැසිභාවය ඒකපාර්ශ්වික සම්බන්ධතාවයක් නොවේ. අයිතිවාසිකම් සමඟ වගකීම් ද ඒ සමඟ පැමිණේ. පුරවැසියන් අවංකව බදු ගෙවිය යුතුය, නීතිය අනුගමනය කළ යුතු අතර සුභසාධන සහයෝගය ඥානවන්තව භාවිතා කර තම ජීවිත නැවත ගොඩනඟා ගත යුතුය. ප්රතිලාභ ලබන අය සත්යවාදීව ලියාපදිංචි විය යුතු අතර, හැකි සෑම විටම, ස්වාධීනත්වය කරා යාමට උපකාරී වන පුහුණු හෝ රැකියා වැඩසටහන් වලට සහභාගී විය යුතුය.
රාජ්යය සහ පුරවැසියන් යන දෙදෙනාම තම වගකීම් ඉටු කරන විට, සුභසාධනය යැපීමේ සංකේතයක් නොව, අවස්ථාවට පාලමක් බවට පත්වේ. එය අනුකම්පාව වගවීම සමඟ සම්බන්ධ කරයි, රට ඉදිරියට යන විට කිසිවෙකු ඉතිරි නොවන බව සහතික කරයි.
- සාධනීය ඉදිරි මාවතක්
සදාචාරාත්මක කිරීම වෙනුවට, ශ්රී ලංකාවේ නායකයින් සුභසාධන ප්රතිපත්තිය ශක්තිමත් කිරීම සහ වැඩිදියුණු කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය. ඒ සඳහා පියවර හතරක් අත්යවශ්ය වේ.
- අපකීර්තිය නවත්වන්න: රාජ්ය සහයෝගය මත යැපෙන පුරවැසියන් ලැජ්ජාවට පත් කරන භාෂාවෙන් වළකින්න. එවැනි වාචාල කතා අමනාපයක් ඇති කරන අතර සැබෑ ප්රතිලාභීන් උපකාර පැතීමෙන් අධෛර්යමත් කරයි.
- පරිපාලනය ශක්තිමත් කිරීම: ප්රතිලාභ නිවැරදි පුද්ගලයින් වෙත ළඟා වන බව සහතික කිරීම සඳහා වඩා හොඳ දත්ත පද්ධති, නිතිපතා සත්යාපනය සහ විනිවිද පෙනෙන ගෙවීම් යාන්ත්රණ සඳහා අරමුදල් සැපයීම.
- සුභසාධනය අවස්ථාවන්ට සම්බන්ධ කරන්න: වෘත්තීය පුහුණුව, ආබාධිත-හිතකාමී රැකියා සහ ප්රජා සංවර්ධන වැඩසටහන් සමඟ මුදල් ආධාර ඒකාබද්ධ කරන්න.
- සාධාරණ අරමුදල් සැපයීම සහතික කිරීම: උපකාර ලබා ගන්නා අයට දොස් පැවරීම වෙනුවට, සාධාරණ බදුකරණය සහ ආදායම් හිඩැස් වැසීම පිළිබඳ ජාතික විවාදයට අවධානය යොමු කරන්න.
සුභසාධන අරමුදල් බෙදා හරින ආකාරය සම්බන්ධයෙන් අමාත්යවරයෙකුට එකඟ නොවිය හැකි නමුත්, ඒවා මත යැපෙන පුද්ගලයින්ට අවමන් කිරීමට ඔහුට අයිතියක් නැත. ශ්රී ලංකාවේ සුභසාධන වැඩසටහන් දුර්වලතාවයේ සලකුණු නොවේ, ඒවා සමාජ වගකීමේ ප්රකාශනයන් වේ.
ජාතිය සැබවින්ම සියලු දෙනා ඇතුළත් සහ තිරසාර වර්ධනයක් අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, එය හිස් වාචාලකම්වලින් ඔබ්බට ගොස් සාධාරණ ආයතන, සමබර බදු ක්රමයක් සහ ඔවුන්ගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කරමින් ජනතාව දරිද්රතාවයෙන් මුදවා ගන්නා වැඩසටහන් ගොඩනැගීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය.
සමාජ සුභසාධනය යනු හිඟාකෑම නොවේ – එය සැලකිලිමත් හා ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක ලකුණකි.
