ශ්රී ලංකාව වැනි ගැඹුරු වාර්ගික, ආගමික සහ භාෂා වෙනස්කම් ඇති රටවල, ගැටළු පටු හෝ ඒකපාර්ශ්වික ආකාරයකින් විසඳාගත නොහැක. ඒවාට සියලුදෙනා ඇතුළත් වන ප්රවේශයක් අවශ්ය වේ. ශ්රී ලංකාවේ ඕනෑම ආණ්ඩුවකට ඇති විශාලතම අභියෝගයක් වන්නේ, ශක්තිමත් අනන්යතා ඇති ප්රජාවන් මුහුණදෙන විවිධ ගැටළු නිසි ලෙස තේරුම් ගැනීමයි. සෑම කණ්ඩායමකටම තමන්ගේම අවශ්යතාවන්, බිය සහ අපේක්ෂාවන් තිබිය හැකිය. මේවා ප්රවේශමෙන් හඳුනානොගන්නේ නම්, විසඳුම් ක්රියාත්මක කළ හැකි නොවේ. බෙදීගිය සමාජවල, ප්රජාතන්ත්රවාදය නොනැසී පවතින්නේ, එක් පක්ෂයක් මැතිවරණ ජයග්රහණය කරන නිසා පමණක් නොවේ.
විවිධ කණ්ඩායම් අතර ඇතුළත් කිරීම්, උපදේශන සහ සම්මුතියක් ඇති විට ප්රජාතන්ත්රවාදය නොනැසී පවතී. ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවට විශාල බහුතරයක් තිබුණත්, එය තමන්ගේම දේශපාලන දෘෂ්ටිකෝණයෙන් පමණක් ගැටළු නිර්වචනය නොකළ යුතුය. රාජ්ය ප්රතිපත්ති පාලක පක්ෂයේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් පමණක් සකස් කරන විට, ඔවුන් එම පක්ෂයට සහාය නොදක්වන ප්රජාවන්ගේ අත්දැකීම් නොසලකා හැරිය හැකිය. මෙය ප්රතිරෝධයට, ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීමේදී දුෂ්කරතාවන්ට සහ අවසානයේ දේශපාලන ප්රතිවිරෝධතාවලට හේතු විය හැක. ප්රජාතන්ත්රවාදය ස්ථාවරව පැවතීමට නම්, ආණ්ඩු සියලු ප්රජාවන්ට සවන් දී සාධාරණ හා සියල්ලන් ඇතුළත් විසඳුම් වෙනුවෙන් කටයුතු කළ යුතුය.
ජාතික සාම මණ්ඩලය විසින් මෑතකදී යාපනයේ කරන ලද සමීක්ෂණයකින්, තරුණයන් මැතිවරණ ක්රියාවලිය දකින ආකාරය අධ්යයනය කරන ලදී. අවධානය යොමුකළ කණ්ඩායම් සමග සාකච්ඡාවක් හරහා සිදුකරන ලද මෙම සමීක්ෂණයෙන් සිත්ගන්නාසුලු වෙනස්කම් කිහිපයක් හඳුනාගැනිණි. මෙම කුඩා සමීක්ෂණයේ ප්රතිඵල Verité Research ආයතනය විසින් කරන ලද ජාතික සමීක්ෂණයක සොයාගැනීම්වලට සමානකමක් දක්වයි. එම ජාතික සමීක්ෂණයෙන් හෙළිවූයේ 2026 පෙබරවාරි මස මුලදී රජයේ ක්රියාකලාපය අනුමත කිරීමේ ප්රතිශතය සියයට 65ක් වූ බවයි. යාපනයේදී, සමීක්ෂණයට සහභාගී වූ බොහෝදෙනෙක් පැවසුවේ, තමන්ට පෙරට වඩා ආරක්ෂිත සහ සාධාරණ ලෙස සලකනු ලබන බවක් දැනෙන බවයි. සමහර ක්ෂේත්රවල දියුණුවක් ඇති බවට පැහැදිලි සලකුණු තිබේ, නමුත් සියල්ලෙහිම නොවේ. ප්රධාන වශයෙන් තරුණ හා උගත් සහභාගීවන්නන් අතර, සියයට 78ක් පැවසුවේ ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායන් වැඩිදියුණු වී ඇති බවයි. එම ප්රතිශතයම තම දෛනික ජීවිතයේ ආරක්ෂිත බවක් දැනෙන බව පැවසූහ. සියයට 75 ක් පමණ කියාසිටියේ නව ආණ්ඩුව ගැන තමන් සෑහීමකට පත්වන බවයි. සියයට 64 ක් පමණ විශ්වාස කරන්නේ, රජය තම භාෂාවට සහ සංස්කෘතියට සාධාරණ ලෙස සලකන බවයි.
විශේෂයෙන් දශක තුනක යුද්ධයේදී බොහෝ සෙයින් පීඩා විඳි යාපනය වැනි කලාපයක.මෙම වැඩිදියුණු කිරීම් වැදගත් වේ.
කෙසේවෙතත්, එම සමීක්ෂණයම මෙම ශුභවාදී හැඟීම අඩුකරන බරපතල ගැටළු ද පෙන්නුම් කරයි. සමීක්ෂණයට ලක්කළ අයගෙන් සියයට 25 ක් පමණක් අතීත ගැටළු හසුරුවා ඇති ආකාරය ගැන සෑහීමකට පත්වේ. එම ප්රතිශතයම පවසන්නේ, ඉඩම් සහ හමුදාව සම්බන්ධ ගැටළුවල කිසිදු වෙනසක් සිදුවී නොමැති බවයි. වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම්, ආගමික අරමුණු සඳහා ජනතාවගේ කැමැත්තෙන් තොරව ඉඩම් ලබාගැනීම ගැන සියයට 90ක් පමණ කනස්සල්ලට පත්ව සිටිති. අනාගතය යහපත් වේදැයි බොහෝදෙනකුට විශ්වාස නැත. මෙම නිෂේධාත්මක අදහස් නොසලකාහැරිය නොහැක. ඒවායින් පෙන්නුම් කරන්නේ, විශේෂයෙන් ඉඩම් අයිතිවාසිකම්, හමුදා පැවැත්ම අඩුකිරීම, අතීතය සඳහා වගවීම සහ දේශපාලන බලය පැවතිය යුතු ස්ථානය පිළිබඳව තවමත් නොවිසඳුණු ප්රධාන ගැටළු ඇති බවයි. මෙම ගැටළු ඉක්මනින් විසඳානොගතහොත්, වත්මන් ස්ථාවරත්වය අඛණ්ඩව නොපවතිනු ඇත. මෙයින් පෙන්නුම් කරන්නේ, රජය අනෙකුත් දේශපාලන පක්ෂ සමඟ කටයුතු කිරීමට, පුළුල් එකඟතාවක් ගොඩනඟා ගැනීමට සහ ජාතික ගැටළු විසඳීමට සහ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සහ නීත්යානුකූලභාවය සහතික කිරීමට හවුල්කාරිත්වයන් ඇතිකර ගැනීමට ඇති අවශ්යතාවයි.
ජාතික ජන බලවේගය සහභාගිත්වයෙන් වැළකී සිටීම
එක් කණ්ඩායමක චින්තනය මත පමණක් පදනම් වී ඇත්නම්, එම කණ්ඩායම ඉතා දැනුමැති හෝ යහපත් චේතනාවෙන් යුක්ත යැයි විශ්වාස කළත්, ජාතික හෝ ප්රාදේශීය මට්ටමින් ගැටළු විසඳීම දිගු කාලීනව සාර්ථක නොවනු ඇත. සාර්ථක ලෙස ගැටළු විසඳීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික, ආගමික, කුල සහ දේශපාලන පසුබිම්වල පුද්ගලයන්ගේ සහභාගීත්වය අවශ්ය වේ. විවිධ කණ්ඩායම් සහභාගී වන විට, පුළුල් පරාසයක අදහස් සහ හැකියාවන් විසඳුම් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ, දූෂිතවීම හෝ යහපත් මූලධර්ම අත්හැරීම නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ, අදහස් විවෘතව සාකච්ඡා කර තීරණ ගැනීමට පෙර ඒවා ප්රසිද්ධියේ පරීක්ෂා කිරීමයි. නීත්යානුකූලභාවය ලැබෙන්නේ, මැතිවරණ ජයග්රහණය කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. තීරණ ගැනීමට පෙර සිදුවන මහජන සාකච්ඡාවේ සහ තර්කනයේ ගුණාත්මකභාවයෙන් ද නීත්යානුකූලභාවය පැමිණේ. සාර්ථක පශ්චාත් ගැටුම් සමාජවල අත්දැකීම්වලින් පෙනීයන්නේ, දිගුකාලීන සාමය සහ සංවර්ධනය සංවාදය හරහා ගොඩනැගෙන බවයි. මෙම සංවාද වේදිකාවල, සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම්, දේශපාලන නායකයන්, ව්යාපාරික ප්රජාවන් සහ ප්රාදේශීය නියෝජිතයෝ එක්ව ගැටළු පැහැදිලිව නිර්වචනය කර ප්රතිපත්තිමය විසඳුම් සඳහා එකඟවෙති.
සිවිල් සමාජ සංවිධානයක් ලෙස, ජාතික සාම මණ්ඩලය විවිධ ප්රජාවන් අතර දැනුවත්භාවය වැඩිකිරීමට සහ සබඳතා ගොඩනඟා ගැනීමට බොහෝ මහජන ක්රියාකාරකම් සිදුකරයි. මෙම ක්රියාකාරකම්වලට සහභාගී වන පුද්ගලයන් අතරට ප්රජා නායකයන්, ආගමික පූජකවරුන්, පළාත් පාලන නිලධාරීන් සහ දේශපාලන පක්ෂවල බිම් මට්ටමේ නියෝජිතයන් ඇතුළත් වේ. කෙසේවෙතත්, උතුරු පළාත් සභාව, අනෙකුත් සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම් සමඟ, ජාතික ජන බලවේගයේ සාමාජිකයන් මෙම උත්සවවලට සහභාගී කරවාගැනීම දුෂ්කර වී ඇත. සාමාන්යයෙන් ඔවුන් ඊට ඉදිරිපත්කරන හේතුව නම්, පාලක පක්ෂ සාමාජිකයන් බොහෝ ක්රියාකාරකම්වල නියැලී සිටින නිසා ඔවුන් කාර්යබහුල වීමයි. මෙය වැදගත් ප්රශ්නයක් මතු කරයි: පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් හුදෙක් වැඩවලින් පිරී සිටීද?, නැතහොත් ඔවුන් අන් අය සමඟ එක්ව වැඩකිරීමට අකමැතිද?
බොහෝ අය විශ්වාස කරන්නේ පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් පක්ෂයෙන් පිටත කණ්ඩායම් විසින් සංවිධානය කරන ලද උත්සවවලට සහභාගී වීමට පෙර ඔවුන්ගේ පක්ෂ නායකයන්ගෙන් විශේෂ අවසරයක් ලබාගත යුතු බවයි. පක්ෂ නායකත්වයේ අදහස්වලට වඩා වෙනස් අදහස් ඔවුන්ට ඇසෙන්නට ඉඩ ඇති නිසා, පාලක පක්ෂය තම සාමාජිකයන්ට එවැනි ක්රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධවීමට ඉඩදීමට පසුබට විය හැකි බවට විශ්වාසයක් ද පවතී. මෙම නව අදහස් පක්ෂ සාමාජිකයන්ට බලපෑම් කළහැකි හෝ පක්ෂය තුළ මතභේද ඇති කළ හැකි යැයි නායකයන් කනස්සල්ලට පත්විය හැකිය. කෙසේවෙතත්, බහුත්ව සමාජයක, සැබෑ සහ කල් පවතින ප්රතිසංස්කරණයක් සඳහා විවිධ අදහස්වලට නිරාවරණය වීම අවශ්ය වේ. වෙනත් මතවලට සවන්දීම දුර්වලතාවක් නොවේ. එය සාර්ථක තීරණ ගැනීම සඳහා අවශ්ය වේ. උදාහරණයක් ලෙස, යාපනයේ සමීක්ෂණයට ලක්කරන ලද තරුණයන්ගෙන් සියයට 90ක් ඉඩම් ගැටළු ගැන කනස්සල්ලට පත්ව සිටී නම්, ඔවුන් සමඟ සෘජුව සම්බන්ධවීම වැදගත් වේ. දුෂ්කර සංවාද වළක්වා ගැනීම හෝ පක්ෂ සාමාජිකයන් අපහසුතාවයට පත්කරන අදහස් ඇසීමෙන් ඔවුන්ව ආරක්ෂා කිරීම විසින් ආණ්ඩුවට සැබෑ ගැටළු නිසි ලෙස තේරුම්ගැනීමට ඉඩ නොදෙනු ඇත.
උතුරු තරුව
පසුගිය සතියේ අභාවප්රාප්ත වූ ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ නායක තිස්ස විතාරණ, ජාතික ගැටළු විසඳන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ උදාහරණයක් පෙන්වීය. ඔහු රජයේ අමාත්යවරයෙකුව සිටියදී, දශක තුනක යුද්ධයකට තුඩුදුන් දිගු ජනවාර්ගික ගැටුමේ දුෂ්කර ගැටලුව භාරගත්තේය. විසඳුමක් සෙවීම කෙරෙහි ඔහු පැහැදිලිව අවධානය යොමුකළේය. ඔහු විවිධ කණ්ඩායම් සමඟ කතාකළ නමුත්, ඔහු කිසි විටෙකත් නිවැරදි විසඳුම යැයි විශ්වාස කළ දෙයින් ඉවත් වූයේ නැත. ඔහුගේ අවමංගල්යයේදී, ඔහුගේ පුත්රයා පැවසුවේ, සෑම විටම ඔහුව නිවැරදි දිශාවට යොමුකරන, සෑම විටම එකම මාර්ගයක් පෙන්වන මාලිමාවක් මෙන්, මෙම ඉලක්කය ඔහුට උතුරු තාරකාවක් වැනි වූ බවයි. මහාචාර්ය විතාරණ විශ්වාස කළේ, බහුතර සහ බහුත්ව සමාජයක, බහුතර සහ සුළුතර ප්රජාවන් අතර බලය ව්යුහගත ආකාරයකින් බෙදාගත යුතු බවයි. විවිධ කණ්ඩායම්වලට පාලනයේ අර්ථවත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළ හැකිවන පරිදි බලය බෙදාහැරීමට ඔහු සහාය දුන්නේය. ඔහුගේ උදාහරණයෙන් පෙනීයන්නේ, අන් අය සමඟ සම්බන්ධවීම යනු ඔබේ විශ්වාසයන් අත්හැරීම නොවන බවයි. එහි තේරුම සාකච්ඡාවට සහ සංවාදයට විවෘතව සිටියදී ඔබේ ඉලක්කය පිළිබඳව පැහැදිලි වීමයි.
අද පවතින වාර්ගික හා ආගමික සාමයට බොහෝදුරට හේතු වී ඇත්තේ තිස්ස විතාරණ වැනි පුද්ගලයන්ගේ සහ අනෙකුත් ඒ හා සමාන පුද්ගලයන්ගේ සහ කණ්ඩායම්වල උත්සාහයන් ය. ඔවුහු බලය අඩු වූ විට මෙන්ම ශක්තිමත් විරුද්ධවාදීන්ට මුහුණදුන් විට පවා, වෙහෙස අත්නොහැර, වසර ගණනාවක් සාමය සඳහා වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළහ. සමාන පුරවැසිභාවය, ජාතිවාදය නොමැති වීම, අන්තවාදය නොමැති වීම සහ වෙනස්කම් නොකිරීම සඳහා වත්මන් ආණ්ඩුවේ කැපවීම මෙම පෙර කාර්යය මත ගොඩනගා ඇත. කෙසේවෙතත්, ජාතික සාම මණ්ඩලය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, සංකේතාත්මක අභිනයන් සහ වඩා හොඳ දෛනික ආරක්ෂාව ප්රමාණවත් නොවන බවයි. සමීක්ෂණයට ප්රතිචාර දැක්වූ ජනතාව පැවසුවේ, ඔවුන්ගේ ප්රධාන අවශ්යතා අතර පෞද්ගලික ආරක්ෂාව, අතුරුදහන්වූවන් පිළිබඳ සත්යය දැනගැනීම, ඔවුන්ගේ ඉඩම් නැවත ලබාගැනීම, ඔවුන්ගේ භාෂාව නිදහසේ භාවිත කිරීමට හැකිවීම සහ සිවිල් ජීවිතයට හමුදා මැදිහත්වීම අඩුකිරීම ඇතුළත් බවයි. ඔවුන්ගේ ජීවිතවල ප්රායෝගික දියුණුවක් ද ඔවුන්ට අවශ්ය වේ. උපාධිය ලැබීමෙන් පසු රැකියා, තමන් ජිවත්වන ප්රදේශවල වැඩි ආර්ථික අවස්ථා, දේපළ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සංක්රමණය වීමට සිදුවීම වෙනුවට යාපනයේ රැඳීසිටීමට සහ ඔවුන්ගේ අනාගතය ගොඩනඟා ගැනීමට ඉඩ සලසන සැබෑ වෙනස්කම් ඔවුහු ඉල්ලා සිටිති.
විසඳුම් කල් පැවැතීමට නම්, එක් පාර්ශ්වයකට පමණක් විසඳුම් අනෙක් අය මත බලහත්කාරයෙන් පැටවිය නොහැක. ඒකපාර්ශ්වික විසඳුමක් කල් පවතින සාමයක් හෝ ස්ථාවරත්වයක් ගෙනඑන්නේ නැත. රටේ ගැඹුරුම ගැටලු පිළිබඳ පොදු අවබෝධයකින් ශක්තිමත් සහ කල් පවතින විසඳුම් පැමිණිය යුතුය. යම් ප්රවේශම්සහගත ශුභවාදී බවක් තිබියදී පවා, මතුපිටට යටින් තවමත් පවතින නිෂේධාත්මක හැඟීම් ද ඔවුන් ආමන්ත්රණය කළ යුතුය. මේ ආකාරයෙන් පමණක්, ප්රගතිය ආපසු හැරවීමෙන් ආරක්ෂා කර ගත හැකි අතර, පුළුල් මහජනතාවගේ එකඟතාවක් ඒ වෙනුවෙන් ලබාගත හැකිය. විපක්ෂය සමඟ වැඩකිරීමෙන් අතීතයේ පැවති ඉතා ගැටුම්කාරී සහ භේදකාරී දේශපාලන සංස්කෘතිය අඩුකළ හැකිය. පාලක පක්ෂය, තම සාමාජිකයන් විවිධ අදහස් ඇති පුද්ගලයන්ගෙන් ඈත්කර තබා, ඔවුන්ව ආරක්ෂා කිරීම ගැන පමණක් නොසිතිය යුතුය. ඔවුන් තම දැක්ම පුළුල් කර, ජාතික හා පළාත් මට්ටමින් ගැටළු විසඳීමේ ක්රියාවලියට වැඩි පිරිසක් ගෙනඒමට උත්සාහ කළ යුතුය. මග හැරීම හෝ ඉවත් වීම නොව, මේ සඳහා සහභාගීවීම, සංවාදය සහ විවෘතභාවය අවශ්ය වේ.
