වෙනිසියුලාවේ ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝ අල්ලා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ලොව පුරා නායකයින් විවිධ හෙළා දැකීම් සහ සහයෝගය පළ කර තිබේ.
ඊයේ (03) වෙනිසියුලාවේ දී කරන ලද මහා පරිමාණ ප්රහාරයකින් පසුව මධුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ ඇමරිකානු හමුදා විසින් අල්ලාගෙන රටින් පිටුවහල් කරන ලද අතර මෙම යුවළට නිව්යෝර්ක්හි මත්ද්රව්ය චෝදනා යටතේ නඩු පවරා ඇත.
එක්සත් රාජධානියේ අගමැති Keir Starmer පැවසුවේ මධුරෝගේ පාලනයේ අවසානය සඳහා තම රජය “කඳුළු නොසලකන” බවයි.
අසල්වැසි ලතින් ඇමරිකානු රටවල් මෙන්ම වෙනිසියුලාවේ දිගුකාලීන සහචරයින් වන රුසියාව සහ චීනය ද මෙම ක්රියාවන් හෙළා දුටුවේය. ස්වෛරී රටකට සහ එහි ජනාධිපතිවරයාට එරෙහිව බලය යෙදවීම “දැඩි ලෙස කම්පනයට පත් වූ අතර දැඩි ලෙස හෙළා දකින” බව චීනය පැවසීය.
රුසියාව, එක්සත් ජනපදය “සන්නද්ධ ආක්රමණශීලී ක්රියාවක්” සිදු කළ බවට චෝදනා කළේය.
තම රටට මැදිහත් වන බවට ට්රම්ප් දුන් පොරොන්දුව සම්බන්ධයෙන් ඔහු සමඟ තමන්ගේම ආරවුලක පැටලී සිටින ඉරානය මෙම ප්රහාර “රටේ ජාතික ස්වෛරීභාවය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක්” ලෙස හැඳින්වීය.
“අපට ආරක්ෂිත, නිසි සහ විචක්ෂණශීලී සංක්රාන්තියක් කළ හැකි වන තුරු” එක්සත් ජනපදය වෙනිසියුලාව ‘පාලනය කරන’ බව ට්රම්ප් පැවසීය.
බොහෝ ලතින් ඇමරිකානු නායකයින් එක්සත් ජනපද ක්රියාමාර්ග හෙළා දුටුවේය.
බ්රසීල ජනාධිපති ලුයිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා පැවසුවේ මෙම ක්රියාවන් “පිළිගත නොහැකි රේඛාවක් තරණය කරන බවත්, ජාත්යන්තර නීතිය අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කරමින් රටවලට පහර දීම ප්රචණ්ඩත්වය, අවුල් සහගත බව සහ අස්ථාවරත්වය පිරුණු ලෝකයක් කරා යන පළමු පියවර” බවත්ය.
කොලොම්බියානු ජනාධිපති ගුස්ටාවෝ පෙට්රෝ මෙම ප්රහාරය ලතින් ඇමරිකාවේ “ස්වෛරීභාවයට පහරදීමක්” ලෙස හැඳින්වූ අතර, චිලී ජනාධිපති ගේබ්රියෙල් බොරික් “කනස්සල්ල සහ හෙළා දැකීම” ප්රකාශ කළ අතර “රටට බලපාන බරපතල අර්බුදයට සාමකාමී විසඳුමක්” ඉල්ලා සිටියේය.
කියුබානු ජනාධිපති මිගෙල් ඩයස්-කේන් එක්සත් ජනපදයට “සාපරාධී ප්රහාරයක්” චෝදනා කළ අතර, උරුගුවේ නිල ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ තමන් “අවධානයෙන් හා බරපතල සැලකිල්ලෙන්” වර්ධනයන් නිරීක්ෂණය කරන බවත් “සැමවිටම මෙන් මිලිටරි මැදිහත්වීම ප්රතික්ෂේප කරන” බවත්ය.
කියුබාව අසාර්ථක ජාතියක් ලෙස හඳුන්වමින්, කලාපයේ පුළුල් ඇමරිකානු ප්රතිපත්තියක කොටසක් බවට පත්විය හැකි බව ට්රම්ප් පෙන්වා දී තිබේ. කියුබාව මදුරෝගේ පරිපාලනයට සහාය දුන් අදක්ෂ නායකයින් විසින් මෙහෙයවනු ලබන ව්යසනයක් බවත්, හවානාහි රජය ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය යුතු බවත් ඇමරිකානු රාජ්ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ පැවසීය.
වෙනිසියුලානු අභ්යන්තර කටයුතු අමාත්ය ඩයොස්ඩාඩෝ කැබෙලෝ පුරවැසියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ සන්සුන්ව සිටින ලෙසත් රටේ නායකත්වය සහ හමුදාව කෙරෙහි විශ්වාසය තබන ලෙසත්ය. රොයිටර් පුවත් සේවයට අනුව, “ලෝකය මෙම ප්රහාරය ගැන කතා කළ යුතුයි” යනුවෙන් පැවසීය.
නමුත් ට්රම්ප් ඔහුගේ “ප්රියතම ජනාධිපතිවරයා” ලෙස විස්තර කර ඇති ආර්ජන්ටිනා ජනාධිපති ජේවියර් මිලෙයි, සමාජ මාධ්යවල “නිදහස ඉදිරියට යයි” සහ “නිදහස දීර්ඝායු වේවා” යනුවෙන් ලිවීය.
මේ අතර, එක්සත් රාජධානියේ අගමැති ශ්රීමත් කීර් ස්ටාර්මර්, හමුදා ක්රියාමාර්ගය ජාත්යන්තර නීතිය කඩ කර තිබේද නැද්ද යන්න පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම ප්රතික්ෂේප කළේය.
ඊයේ (සෙනසුරාදා) උදෑසන සන්ඩේ විත් ලෝරා කුවෙන්ස්බර්ග් වැඩසටහන සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ඔහු ඇමරිකානු ප්රහාර හෙළා දුටුවේ නැත.
එක්සත් රාජධානිය මෙම මෙහෙයුමට සම්බන්ධ නොවූ අතර, මෙහෙයුම පිළිබඳව තමන් ට්රම්ප් සමඟ කතා නොකළ බව සර් කෙයර් පැවසීය.
සෙනසුරාදා පසුව, ඔහු X හි පළ කළේ එක්සත් රාජධානිය “මධුරෝ නීති විරෝධී ජනාධිපතිවරයෙකු ලෙස සැලකූ බවත් ඔහුගේ පාලනයේ අවසානය ගැන අපි කඳුළු සැලුවේ නැති බවත්” ය.
“වෙනිසියුලානු ජනතාවගේ කැමැත්ත පිළිබිඹු කරන නීත්යානුකූල රජයකට ආරක්ෂිත සහ සාමකාමී සංක්රමණයක් අපේක්ෂා කරන බැවින්, ඉදිරි දිනවලදී එක්සත් රාජධානියේ රජය ඇමරිකානු සගයන් සමඟ විකාශනය වන තත්ත්වය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරනු ඇත,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
මධුරෝට නීත්යානුකූලභාවයක් නොමැති බවත්, සාමකාමී බල හුවමාරුවක් සිදුවිය යුතු බවත්, ජාත්යන්තර නීතියේ මූලධර්මවලට ගරු කළ යුතු බවත් යුරෝපා සංගමයේ ඉහළම රාජ්ය තාන්ත්රික කජා කල්ලස් එම කණ්ඩායමේ ස්ථාවරය නැවත අවධාරණය කළේය.
ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් පැවසුවේ බලය මාරුවීම “සාමකාමී, ප්රජාතන්ත්රවාදී සහ වෙනිසියුලානු ජනතාවගේ කැමැත්තට ගරු කරන” බවයි .
විපක්ෂයේ 2024 ජනාධිපති අපේක්ෂක ගොන්සාලෙස්ට සංක්රාන්තිය සහතික කළ හැකි යැයි තමන් බලාපොරොත්තු වන බව ඔහු පැවසීය.
ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස් පැවසුවේ ඇමරිකානු මෙහෙයුමේ නීත්යානුකූලභාවය “සංකීර්ණ” බවත් පොදුවේ ජාත්යන්තර නීතිය අදාළ විය යුතු බවත්ය.
“වෙනිසියුලාවේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වයක් ඇතිවීමට ඉඩ නොදිය යුතු” බවට ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් පැවසුවේ “ජාත්යන්තර නීතියේ නීතිරීතිවලට ගරු නොකිරීම ගැන තමන් දැඩි කනස්සල්ලට පත්ව සිටින” බවයි. “භයානක පූර්වාදර්ශයක්” ඇති කළ මෙම ප්රහාරවලින් ඔහු “දැඩි ලෙස කනස්සල්ලට” පත් වූ බව ඔහුගේ ප්රකාශක පැවසීය.
එක්සත් ජනපදයේ, සෙනෙට් සභාවේ සුළුතර නායක, ප්රජාතන්ත්රවාදි චක් ෂුමර් මෙසේ පැවසීය:“මට පැහැදිලිව කියන්නම්, මධුරෝ නීති විරෝධී ඒකාධිපතියෙක්, නමුත් කොංග්රස් මණ්ඩලයේ අවසරයකින් තොරව, ඊළඟට එන දේ සඳහා ෆෙඩරල් සැලැස්මක් නොමැතිව හමුදා ක්රියාමාර්ග දියත් කිරීම නොසැලකිලිමත් ක්රියාවක්.”
වෙනත් තැනක, එක්සත් ජනපදයේ දැඩි සගයෙකු වන ඊශ්රායලයේ අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු, “නිදහස සහ යුක්තිය වෙනුවෙන් නිර්භීත හා ඓතිහාසික නායකත්වය” වෙනුවෙන් ට්රම්ප්ට සුබ පැතුවේය.
“ජාත්යන්තර නීතියට ගරු කරන ලෙස කැනඩාව සියලු පාර්ශවයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින අතර සාමකාමී හා ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක ජීවත් වීමට වෙනිසියුලාවේ ජනතාව සහ ඔවුන්ගේ ආශාව වෙනුවෙන් අපි පෙනී සිටිමු” යනුවෙන් කැනඩාවේ විදේශ අමාත්ය අනිටා ආනන්ද් පැවසුවාය. කැනඩාව ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් සිටින බව ඇය පැවසුවාය.
නෝර්වේ විදේශ අමාත්ය එස්පන් බාර්ත් ඊයිඩ් පැවසුවේ “ජාත්යන්තර නීතිය විශ්වීය වන අතර සියලු රාජ්යයන් සඳහා බැඳී පවතී. වෙනිසියුලාවේ ඇමරිකානු මැදිහත්වීම ජාත්යන්තර නීතියට අනුකූල නොවේ.” යනුවෙනි.
මූලාශ්රය: https://www.bbc.com/news/articles/czx1rpxzyx9o
