මධ්‍යකාලීන මැතිවරණයෙන් රිපබ්ලිකන් පක්ෂය ලැබූ විනාශකාරී පරාජයන්ට ඉරාන යුද්ධය වගකිව යුතු බව ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් පවසයි.
“අපි පැරදුනේ යුද්ධයෙන්, ඊයේ රාත්‍රියේ ජනාධිපතිවරයාම එසේ පැවසීය.”ඔහු බදාදා උදෑසන X හි දීර්ඝ සටහනක ලිවීය.
තම පක්ෂයේ දැවැන්ත පරාජයෙන් පසු පළමු වතාවට වැන්ස් අදහස් දක්වමින් සිටියේය. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරාන යුද්ධය සාධකයක් බව කලින් පිළිගත් නමුත් ප්‍රහාර දියත් කිරීමට ගත් තීරණයට ඔහු විරුද්ධ විය.
උප ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශයන්ට ප්‍රතිචාර වශයෙන් තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 100 ට වඩා පහත වැටී මාස දෙකකට වැඩි කාලයක් තුළ අවම මට්ටමට පැමිණියේය.
වැන්ස් දිගු කලක් තිස්සේ විදේශයන්හි එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම් ප්‍රශ්න කර ඇති අතර, විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙම ප්‍රකාශය සමඟ ඔහු 2028 ජනාධිපතිවරණ අපේක්ෂකත්වයට පෙර, දැඩි ලෙස ජනප්‍රිය නොවන ගැටුමෙන් ප්‍රසිද්ධියේ ඈත් වීමට උත්සාහ කර ඇති බවයි.
රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට කොංග්‍රසය අහිමි වීම ගැන මත විමසුම්කරුවන් සමඟ සාකච්ඡා කළ බව ඔහු පැවසීය,
“ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ 2024 දී ට්‍රම්ප්/වැන්ස්ට ඡන්දය දුන් බොහෝ දෙනෙක් 2026 දී ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට ඡන්දය දීමයි,” වැන්ස් පැවසීය.
ඉරාන යුද්ධය, ජීවන වියදම සහ උද්ධමනය සහ වාර්ෂිකව ඇමරිකානු ආධාර බිලියන ගණනින් ලැබෙන ඊශ්‍රායලය සමඟ ඇති වත්මන් ඇමරිකානු සම්බන්ධතාවය සම්බන්ධයෙන් ඡන්දදායකයින් පරිපාලනය කෙරෙහි කෝපයෙන් සිටින බව උප ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.
ඉරානය සමඟ යුද්ධය නිසා ඇති වූ කලකිරීම තවදුරටත් විස්තර කරමින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: “එය වටිනවා කියලා, ඉදිරි වසර 6 සඳහා සෙනෙට් සභාව අහිමි වීම වටිනවා කියලා ඔබ තර්ක කිරීමට කැමති නම්, එසේ කරන්න. එය ගෙවීමට වටිනා වියදමක් බව තර්ක කරන්න. එකඟ වුවත් නැතත්, එය අවම වශයෙන් අවංකයි.”
“නමුත් අපි පැරදුනේ ඇයි කියලා හැමෝම දන්නවා. අපි මෙතැන් සිට යන්නේ කොතැනටද යන්න පිළිබඳ ඕනෑම අවංක සංවාදයක් එතැනින් ආරම්භ විය යුතුයි.”
ඔහු රිපබ්ලිකන්වරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ඔවුන්ගේ කෝපය පාලනය කරගෙන “අපේ රට බේරා ගැනීමේ කාර්යයට නැවත පැමිණෙන ලෙස” ය.
“මොකද වුණේ සහ ඇයි එහෙම වුණේ කියන එක ගැන අභ්‍යන්තර ආරවුල් සහ වාද විවාද ගොඩක් ඇති වෙයි,” ඔහු පැවසීය. “මම ඇත්තටම ගරු කරන මත විමසුම්කරුවෙකු මට කිව්වා අපේ ආර්ථික පණිවිඩකරණය අවසානය දක්වා තියුණු නැහැ කියලා. ඒක ඇත්ත කියලා මට විශ්වාසයි.”
වැන්ස්ගේ අදහස්වලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් බදාදා පස්වරුවේ ගෝලීය තෙල් මිණුම් ලකුණක් වන බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල 8%කට වඩා පහත වැටී ඩොලර් 95 ක් පමණ වූ අතර බටහිර ටෙක්සාස් අතරමැදි මිල ද 8%කට වඩා පහත වැටී ඩොලර් 88 ක් පමණ විය – දෙකම මාස දෙකකට වැඩි කාලයක් තුළ අවම මට්ටමට ළඟා විය.
තියුණු පහත වැටීමක් තිබියදීත්, බ්‍රෙන්ට් මිල වසරකට පෙර තිබූ මිලට වඩා 50% කින් පමණ ඉහළ මට්ටමක පවතී.
වැන්ස්ගේ ප්‍රකාශයන් ආයෝජකයින් පුළුල් මැද පෙරදිග ගැටුමක අවදානම නැවත තක්සේරු කිරීමට පොළඹවන ලද අතර, ඉරානය සම්බන්ධ සැලකිය යුතු උත්සන්න වීමක් ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව අඩු කිරීමක් ලෙස වෙළඳපොළවල් පශ්චාත් මැතිවරණ දේශපාලන භූ දර්ශනය අර්ථකථනය කළේය.
ජනාධිපති ට්‍රම්ප් පැවසුවේ වැන්ස්ගේ ප්‍රකාශය “බොහෝ දුරට සත්‍ය” බවයි, නමුත් ගැටුම අවශ්‍ය බව ඔහු පැවසීය.
“ඒ යුද්ධය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මම වෙනස් දෙයක් නොකර සිටි බව මට ඔබට පැවසිය හැකියි,” ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.
අඟහරුවාදා මැතිවරණ ප්‍රතිඵල නිකුත් වීමෙන් පසු ෆොක්ස් නිවුස් වෙත අදහස් දක්වමින් ට්‍රම්ප් මෙසේ පැවසීය: “ඉරානය සම්බන්ධයෙන් මා කරන දේට ජනතාව එකඟයි, නමුත් පෙට්‍රල් සඳහා වැඩිපුර ගෙවීමේ කෙටි කාලීන ප්‍රතිවිපාකය කිරීමට ඔවුන් සැබවින්ම කැමති නොවන්නට ඇති. මම ඡන්ද පත්‍රිකාවේ සිටියා නම් රිපබ්ලිකන් පක්ෂය පහසුවෙන් ජයග්‍රහණය කරනු ඇත” යනුවෙන් ද ඔහු පැවසීය.
ඉරාන යුද්ධය ගෝලීය තෙල් සැපයුම් සීමා කර ඇති අතර, එමඟින් එක්සත් ජනපදයේ ඉන්ධන මිල වාර්තාගත ඉහළ මට්ටමකට ගෙන ගොස් ඇත – මෙම නොවැම්බර් මාසයේ ඡන්දදායකයින් ඡන්ද විමසීමට යොමු කළ ආර්ථික සාධක කිහිපයෙන් එකකි.
සැප්තැම්බර් දක්වා වසර තුළ මිල ගණන් 3.7% කින් ඉහළ ගිය අතර, ඉන්ධන සහ බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ යාම ඊට හේතු විය.
පිටවීමේ මත විමසුම් වලදී, ඡන්දදායකයින්ගෙන් 80% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් කියා සිටියේ උද්ධමනය තමන්ට දුෂ්කරතා ඇති කළ බවයි – 60% ක් දෙනා ජීවන වියදම ඉහළ යාම සඳහා ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිපත්තිවලට දොස් පවරති.
බීබීසී ඇසුරිණි
