යේමනයේ ඉරානයට පක්ෂපාතී හවුතිවරු රතු මුහුදේ සෞදි තෙල් පහසුකම්වලට පහර දුන් අතර කැස්පියන් මුහුදේ දී තම නෞකාවක් ඉලක්ක කරගත් බවට ඉරානය යුක්රේනයට චෝදනා කිරීමත් සමඟ එක්සත් ජනපද ප්රහාරවල විරාමයක් තිබියදීත් මෙම සති අන්තයේ ඉරාන යුද්ධය පුළුල් විය.
ඉරානයට එරෙහි ඔවුන්ගේ නාවික අවහිර කිරීම “සම්පූර්ණයෙන්ම ක්රියාත්මක වන” බව එක්සත් ජනපද හමුදාව සෙනසුරාදා ප්රකාශ කළ නමුත් රාත්රී 13ක උත්සන්න වන ප්රහාර මාලාවක් නතර කළේ මන්දැයි පැහැදිලි කළේ නැත.
එක්සත් ජනපද ප්රහාරවලට ඔවුන්ගේ දෛනික ප්රතිචාරවලට සමානව, අසල්වැසියන්ට ඉරානය විසින් එල්ල කරන ලද ප්රහාර පිළිබඳ සති අන්ත වාර්තා ද නොමැත.
සටන් විරාමය ගැන විමසූ විට, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ පරිපාලනයේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු පැවසුවේ ට්රම්ප් “තම මනාපය රාජ්ය තාන්ත්රික බව සැමවිටම පැහැදිලි කර ඇති නමුත් ඔවුන් බැරෑරුම් ආකාරයකින් සාකච්ඡා මේසයට නොපැමිණියේ නම් කුමක් සිදුවේදැයි ඔහු ඉරානයට පෙන්වා දී ඇති” බවයි.
ඉරානයට එරෙහි ප්රහාර වේගවත් කිරීමේ සැලසුම් වලින් ඉවත් වීමට ට්රම්ප් දැනට තීරණය කර ඇති බව නිව්යෝක් ටයිම්ස් සෙනසුරාදා ප්රකාශ කළේ සාකච්ඡාව පිළිබඳව දැනුවත් කළ පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු උපුටා දක්වමිනි.
ජනාධිපතිවරයා සහ ඔහුගේ උපදේශකයින් ගැටුම පුළුල් කිරීම, ආරක්ෂක තොග ක්ෂය වීම, මැදපෙරදිග ගල්ෆ් සහචරයින් ඈත් කිරීම සහ බලශක්ති සැපයුම් සහ ගෝලීය ආර්ථිකයට බලපාන බවට කනස්සල්ලෙන් සිටින බව පුවත්පත පැවසීය.
උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් සහ ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්රධානීන්ගේ සභාපති ජෙනරාල් ඩෑන් කේන් යන දෙදෙනාම සිකුරාදා ධවල මන්දිර රැස්වීමකදී ට්රම්ප් සමඟ එක්සත් ජනපද අවි ගබඩාව පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළ බව එක්සත් ජනපද නිලධාරියෙක් CNN වෙත පැවසීය.
මෙහෙයුම් “අත්හිටුවා ඇත” යනුවෙන් ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු මූලාශ්රයක් සෙනසුරාදා පැවසීය.
ගල්ෆ් කලාපයේ සන්සුන් භාවය තිබියදීත්, ඉරානයේ හවුති සහචරයින් සහ සෞදි අරාබිය අතර සෙනසුරාදා පැවති සටන්වලින් පෙන්නුම් කළේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා බලශක්ති සැපයුම් දැනටමත් කඩාකප්පල් කර ඇති යුද්ධය දෙවන ප්රධාන නැව් මාර්ගයට බලපාන අතර යේමනයේ සිවිල් යුද්ධය නැවත ඇති කළ හැකි බවයි.
මේ අතර ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශය යුක්රේනය කැස්පියන් මුහුදේ ඉරාන වාණිජ නෞකාවකට පහර දුන් බවට චෝදනා කළ අතර, එක් නාවිකයෙකු මිය ගොස් තවත් අයෙකු තුවාල ලැබූ බව පැවසීය.
“සතුරු සහ අපරාධකාරී ප්රහාරයට විරෝධය දැක්වීම සඳහා අමාත්යාංශය ටෙහෙරානයේ යුක්රේනයේ භාරකාර නිලධාරීන් කැඳවූ බව රාජ්ය පුවත් ඒජන්සිය වන IRNA පැවසීය.
ඉරාන හෙළා දැකීම යුක්රේන ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි කළ ප්රකාශයත් සමඟ සමපාත විය. කියෙව් රජය රුසියාව මැද පෙරදිග තම චන්ද්රිකා නිරීක්ෂණ ඉරානයට ලබා දෙමින් කලාපය තුළ ප්රහාර එල්ල කිරීමට හැකි වන පරිදි කටයුතු කළ බව ඔහු සඳහන් කළේය.
හූති හමුදා ප්රකාශක යාහ්යා සාරි පැවසුවේ සෙනසුරාදා ජිසාන් සහ යැන්බු නගරවල සෞදි රාජ්ය තෙල් සමාගමක් වන ඇරම්කෝට අයත් ස්ථානවලට මෙම කණ්ඩායම පහර දුන් බවයි.
යේමන දේශසීමාව අසල ජිසාන් හි ඇරම්කෝ පිරිපහදුව දෙසින් විශාල දුමාරයක් නැඟුණු බව රොයිටර් විසින් සත්යාපනය කරන ලද සමාජ මාධ්යවල වීඩියෝවකින් පෙන්නුම් කෙරිණි. පිරිපහදුවට දිනකට බොරතෙල් බැරල් 400,000 ක් දක්වා සැකසිය හැකිය.
ආසියාව පදනම් කරගත් වෙළඳ මූලාශ්ර දෙකක් පැවසුවේ ජිසාන් හි ඉන්ධන සහ තෙල් ගබඩා ස්ථානවලට සිදුවිය හැකි හානිය පිළිබඳව තමන්ට දැනුම් දී ඇති බවයි. අදහස් දැක්වීම සඳහා කරන ලද ඉල්ලීම්වලට ඇරම්කෝ ප්රතිචාර නොදැක්වීය.
යැන්බු හි තෙල් පහසුකම් ඉලක්ක කරගත් මිසයිල දෙකක් විනාශ කරන ලදී. සෞදි අරාබියේ ප්රධාන රතු මුහුදේ තෙල් වරාය වන යැන්බු, ඉරානය විසින් අවහිර කර ඇති හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය දිගේ ගමන් කරන සෞදි තෙල් සඳහා ප්රධාන මාර්ගයක් බවට පත්ව ඇත.
යේමනයේ, දශකයකට වැඩි කාලයක් හවුතිවරුන්ට විරුද්ධ වූ සෞදි පිටුබලය ලත්, ජාත්යන්තරව පිළිගත් රජයේ ගුවන් හමුදාව මාරිබ් සහ අල්-ජවුෆ් පළාත්වල හවුති ස්ථානවලට පහර දුන් බව නිලධාරීහු පැවසූහ.
යේමනයේ සිවිල් යුද්ධයේ දෙපාර්ශ්වයම පෙරමුණේ හමුදා බලමුළු ගන්වමින් සිටින බව නිලධාරීහු පැවසූහ.
ඉරානයට පක්ෂපාතී සටන්කරුවන් යේමනයේ අගනුවර වන සානා අල්ලා ගත් දා සිට සෞදි අරාබිය හවුතිවරුන්ට එරෙහිව සටන් කරන අරාබි සන්ධානයකට නායකත්වය දී තිබේ.
සාගතය සහ සටන් හේතුවෙන් ලක්ෂ ගණනක් මිය ගිය සිවිල් යුද්ධය, 2022 සිට සටන් විරාමයකින් නතර කර ඇත.
නමුත් එම සටන් විරාමය මේ මාසයේ බිඳ වැටුණු අතර, මීට මාස පහකට පෙර එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය විසින් ප්රහාරයට ලක් වූ දා සිට ඔවුන්ගේ ඉරාන සහචරයින් දියත් කර ඇති පුළුල් යුද්ධයට හවුතිවරු ඵලදායී ලෙස සම්බන්ධ වූහ.
පසුගිය සතිය තුළ හවුතිවරු සෞදි අරාබියේ නාවික අවහිරයක් ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, හවුති නායක අබ්දුල් මලික් අල්-හවුති පැවසුවේ සෞදි තෙල් පහසුකම් සියල්ලම ඉලක්ක විය හැකි බවයි.
රොයිටර් ඇසුරිණි
