තම ආර්ථිකය අඩපණ කරන ඇමරිකානු සම්බාධක මගින් ඇති කරන ගැටලු විසඳීමට උත්සාහයන් වේගවත් කරන බව ඉරානය පැවසූ අතර, තවදුරටත් ප්රහාරයකට ලක් වුවහොත් “වේදනාකාරී ප්රතිචාරයක්” ඇති වනු ඇති බවට ජ්යෙෂ්ඨ ඉරාන නිලධාරියෙක් ඇමෙරිකාවට අනතුරු ඇඟවීය.
ඉරානයට එරෙහිව එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල ප්රහාර එල්ල කිරීමෙන් මාස හයකට පසු, යුද්ධය ඇණහිට ඇති බව පෙනේ. ජුනි මාසයේදී ඇති කරගත් මූලික සටන් විරාම ගිවිසුමක් බිඳ වැටී ඇති අතර සාම ක්රියාවලිය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා රාජ්ය තාන්ත්රික උත්සාහයන්හි සුළු ප්රගතියක් ලබා ඇත.
ජූලි මාසයේ වැඩි කාලයක් හමුදා ක්රියාමාර්ගවල විරාමයකින් පසුව, ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා නැව් දෙකකට බැලස්ටික් මිසයිල දියත් කිරීමට ප්රතිචාර වශයෙන් ඊයේ (05) ඉරාන ඉන්ධන ප්රවාහන නෞකා තුනකට පහර දුන් බව එක්සත් ජනපදය ප්රකාශ කිරීමත් සමඟ කඩින් කඩ ප්රහාර නැවත ආරම්භ වී තිබේ.
ප්රහාරවලින් පසුව, ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බාකර් කලීබාෆ් ඉරිදා කියා සිටියේ ඉරානයට එරෙහි යුද්ධයේ නීති රීති “ප්රමාද වීමට පෙර” වෙනස් වී ඇති බව එක්සත් ජනපදය තේරුම් ගත යුතු බවයි.
“මෙතැන් සිට ඉරානයේ අවශ්යතා සහ ආරක්ෂාවට එරෙහි ඕනෑම ප්රහාරයකට වේගවත්, බර සහ වේදනාකාරී ප්රතිචාරයක් ලැබෙනු ඇත,” ඔහු සිය ටෙලිග්රෑම් නාලිකාවේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද කතාවකදී පැවසීය.
ගැටුමට පෙර ගෝලීය තෙල් සැපයුම්වලින් පහෙන් එකක් ගලා ගිය හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා තෙල් ප්රවාහ වසා දැමීමට සහ අසල්වැසි රටවල ඇමරිකානු අවශ්යතාවලට පහර දීමට ටෙහෙරානය තවමත් හැකියාව රඳවාගෙන ඇති බව පෙන්වා දී තිබේ.
සම්බාධක, තෙල් අවහිරය
කෙසේ වෙතත් ඉරානයේ තෙල් අපනයනය අවහිර කිරීමෙන් සහ සම්බාධක මග හැරීම නැවැත්වීමෙන් ඉරාන ආර්ථිකය අඩපණ කිරීමේ ඇමරිකානු ව්යාපාරයට ඔරොත්තු දීම වඩ වඩාත් දුෂ්කර වෙමින් පවතින බව ජ්යෙෂ්ඨ ඉරාන මූලාශ්ර තුනක් පවසා තිබේ.
ඉරිදා සිය කතාවේදී කලීබාෆ් තවදුරටත් කියා සිටියේ හමුදා පෙරමුණට අමතරව ඉරානයේ ප්රධාන සටන දැන් නිෂ්පාදනය සහ ජනතාවගේ ජීවනෝපායන් සම්බන්ධයෙන් බවයි.
තියුණු මුදල් උච්චාවචනයන්, උද්ධමනය, විරැකියාව සහ වෙළඳපළ කළමනාකරණය ප්රධාන අභියෝග ලෙස ඔහු සඳහන් කළ අතර, ඉරාන වැසියන්ට දුෂ්කරතා ඉවසා සිටිය හැකි නමුත් වැරදි කළමනාකරණය හෝ අකාර්යක්ෂමතාව නොඉවසන බවත් රජය ඉක්මනින් ක්රියා කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවත් පැවසීය.
ඉරානයේ ආර්ථික අමාත්ය අලි මදනිසාදී පැවසුවේ ටෙහෙරානය එක්සත් ජනපද ආර්ථික පීඩනයට ප්රතිසංස්කරණ සමඟ ප්රතිචාර දැක්වීමට සැලසුම් කර ඇති බවයි. සම්බාධක මගින් එහි ගමන් මග වෙනස් කිරීමට හේතු වනු ඇතැයි යන අදහස ආර්ථික අමාත්යවරයා ප්රතික්ෂේප කළ බවත් ඉරිදා රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
“ආර්ථික පීඩනය සහ හුදකලාව ගැන, මූල්ය සබඳතා බිඳ දැමීම ගැන ඔවුන් කතා කරන අතර, රටක ආර්ථිකයට බලපෑම් කිරීමෙන් එහි ජනතාවගේ තීරණ වෙනස් කළ හැකි යැයි ඔවුන් සිතනවා,” මදනිසාදී පැවසීය.
“මම එක කරුණක් පැහැදිලි කළ යුතුයි. ඉරානයේ ආර්ථිකය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමේ වගකීම පැවරෙන්නේ එහි රජයට සහ ජනතාවට මිස ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාරයට නොවේ.” ඔහු යළි අවධාරණය කළේය.
ඉරාන තස්නිම් ප්රවෘත්ති ඒජන්සියට අනුව, යුද්ධය නිසා ඇති වූ ගැටලු විසඳීම සඳහා අමාත්යාංශයේ “ආර්ථික යුද මූලස්ථානය” එහි කටයුතු දෙගුණ කරමින් සිටින බව ආර්ථික අමාත්යාංශයේ නියෝජ්ය මෝර්ටෙසා සමානියන් පැවසීය.
ඉරානය පවසන්නේ ඛාර්ග් දූපත පෙර මාසවලදී 550 වතාවක් කුණාටුවට හසු වූ බවයි.
ඉරානය ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානයේ තුන්වන විශාලතම නිෂ්පාදකයා වන අතර යුද්ධයට පෙර එහි බොරතෙල් වලින් 90%ක් එහි කාර්ග් දූපත් අපනයන මධ්යස්ථානය හරහා අපනයනය කළේය. අප්රේල් මැද භාගයේදී එක්සත් ජනපදය ඉරාන තෙල් අපනයන අවහිර කිරීම ආරම්භ වූ දා සිට ප්රවාහයන් කඩාකප්පල් වී ඇත.
අගෝස්තු 31 වන දින, ට්රම්ප් කාර්ග් දූපත “පුපුරා ගොස් විනාශ වන” ආකාරය දැක්වෙන AI-ජනනය කරන ලද වීඩියෝවක් සමඟ තනි පේළියේ සමාජ මාධ්ය සටහනක් නිකුත් කළේය. කාර්ග්ට පහර දුන්නොත් දැඩි ප්රතිචාරයක් දක්වන බවට ඉරාන බලධාරීන් පොරොන්දු වී තිබේ.
ඉරිදා රාජ්ය රූපවාහිනියේ විකාශය වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ඉරාන තෙල් අමාත්ය මොහ්සෙන් පක්නෙජාඩ් පැවසුවේ පසුගිය මාස කිහිපය තුළ දිවයිනට 550 වතාවක් පමණ ප්රහාර එල්ල වී ඇති නමුත් එහි ක්රියාකාරිත්වය දිගටම පැවති බවයි.
ඉරානය හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම ද සිදු කර ඇති අතර, නොවැම්බර් මාසයේ ඔහුගේ රිපබ්ලිකන් පක්ෂය සඳහා මධ්යකාලීන මැතිවරණයට පෙර ගෝලීය වශයෙන් ඉන්ධන මිල ඉහළ දැමීම මගින් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ට ගැටලුවක් නිර්මාණය කර තිබේ.
ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා නෞකා දෙකකට බැලස්ටික් මිසයිල දියත් කිරීමෙන් පසු, කාර්ග් දූපතේ වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ ඉරාන නෞකා තුනකට පහර දුන් බව එක්සත් ජනපද හමුදාව පැවසීය.
“IRGC වෙත පණිවිඩය පැහැදිලිව තිබිය යුතුයි. ඔබ අපගේ නැව් දෙකකට පහර දුන්නොත්, අපි ඊටත් වඩා ඉහළ ආර්ථික පිරිවැයක් පනවන්නෙමු – ඔබේ නැව් තුනක් ඉවත් කරන්නෙමු,” මැද පෙරදිග එක්සත් ජනපද හමුදාව අධීක්ෂණය කරන එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන ප්රධානී අද්මිරාල් බ්රැඩ් කූපර් පැවසීය.
කලාපයේ ඇමරිකානු හමුදා යාත්රාවලට එරෙහිව ප්රහාර දැඩි කරන බවට තර්ජනය කරමින් IRGC ප්රතිචාර දැක්වූ අතර, පසුව ඔවුන් පැවසුවේ අනෙකුත් ප්රදේශවල ඉන්ධන ප්රවාහන නැව් තුන මෙන්ම එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ යාත්රා තුනක් ඉලක්ක කර ගත් බවයි.
“‘ත්රස්තවාදී’ ඇමරිකානු හමුදාවට රැවටෙන්න එපා, අනවසර ජල මාර්ග හරහා ගමන් කිරීම අරමුණු කරගත් ඕනෑම සැක සහිත කටයුත්තකින් වළකින්න. එසේ නොවුවහොත්, ඔබව ඉලක්ක කරනු ඇත.” ඉරාන රාජ්ය රූපවාහිනියේ පළ කරන ලද ප්රකාශයක IRGC නාවික හමුදාව පැවසීය.”
තස්නිම් වාර්තා කළේ, කාර්ග් නැංගුරම් පොළ ප්රදේශයේදී ඇමරිකානු මිසයිල හතරක් ඉන්ධන ප්රවාහන නෞකාවටකට පහර දුන් බවයි. දේශීය මූලාශ්ර උපුටා දක්වමින් තස්නිම් පැවසුවේ කිසිදු හානියක් සිදුවී නොමැති බවත් නෞකා කාර්ය මණ්ඩලය ඉවත් කරමින් සිටින බවත්ය.
කිසිදු ඇමරිකානු නිලධාරියෙකුට හානියක් සිදු නොවූ බව මධ්යම අණදෙන නිලධාරියා ද පැවසීය.
ඉරිදා, IRGC උතුරු ඉරාකයේ එර්බිල් ප්රදේශයට ඉහළින් ඇමරිකානු නිරීක්ෂණ බැලූනයක් වෙඩි තබා බිම දැමූ බව ටස්නිම් වාර්තා කළ අතර, එය කලාපයේ ඇමරිකානු ගුවන් නිරීක්ෂණ සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති තුරන් කිරීමේ පුළුල් උත්සාහයක කොටසක් ලෙස විස්තර කළේය.
මූලාශ්රය: රොයිටර්
