එක්සත් ජනප උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් අද (21) ස්විට්සර්ලන්තයේ දී ඉරාන නිලධාරීන් හමු වී අවබෝධතා ගිවිසුමක් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා ආරම්භ කරද් දී ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඉරානය සමඟ යුද්ධය නැවත ආරම්භ කරන බවට තර්ජනය කළේය.
සතියකට පෙර එකඟ වූ අවබෝධතා ගිවිසුමක නියමයන් යටතේ පැවැත්වූ පළමු සාකච්ඡා වටය අද ආරම්භ වූයේ ස්විට්සර්ලන්තයේ කටාර් රාජ්යයට අයත් බුර්ගන්ස්ටොක් කඳු මුදුනේ පිහිටි නිවාඩු නිකේතනයේ ය.
එය හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කරන ලෙසත්, මාර්තු මාසයේදී එක්සත් ජනපද සග ඊශ්රායලය ආක්රමණය කළ ලෙබනනය ඇතුළුව සියලු සතුරුකම් නතර කරන ලෙසත් ඉල්ලා සිටී. නමුත් ලෙබනනයේ සටන් නැවැත්වීමට වොෂින්ටනය තම කැපවීම ඉටු කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බවට තර්ක කරන ඉරානය, තමන් නැවතත් හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමූ බවත්, සාකච්ඡා ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන වැනි වැදගත් කරුණු ආවරණය නොකරන බවත් පැවසීය.
“ඉරානය ලෙබනනයේ සිටින ඔවුන්ගේ ඉහළ වැටුප් ලබන නියෝජිතයින් කරදර ඇති කිරීම වහාම නතර කළ යුතුයි. ඔවුන් එසේ නොකළහොත්, අපි නැවතත් ඉරානයට දැඩි ලෙස පහර දෙන්නෙමු, පසුගිය සතියේ අප කළාක් මෙන්, ඊටත් වඩා දරුණුයි!!!” ට්රම්ප් පැවසුවේ ලෙබනනයේ ඉරානයේ හිස්බුල්ලා සහචරයින් ගැන සහ මෙම මස මුලදී ඔහු නියෝග කළ උත්සන්න කිරීමක් ගැන සඳහන් කරමිනි.
ෆොක්ස් නිවුස් වාර්තා කළේ, ට්රම්ප් සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී තවත් ඉදිරියට ගොස්, ඉරාන නිලධාරීන් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමුවහොත් “ඔබට රටක් නොමැති” බව පැවසූ බවත්, ජල මාර්ගය අත්පත් කර ගන්නා බවට තර්ජනය කළ බවත්ය.
කටාර් මැදිහත්කරුවන් ඉදිරියේ එක්සත් ජනපද සහ ඉරාන නිලධාරීන් හමු වූ ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති සාකච්ඡාවලදී, ලෙබනනයේ ප්රචණ්ඩත්වයේ බලපෑම වැන්ස් අවතක්සේරු කරමින් කියා සිටියේ එහි සතුරුකම් අවසන් කිරීම සඳහා ප්රගතියක් ලබා ඇති බවයි.
“මේ දේවල් හැම විටම ටිකක් අවුල් සහගතයි,” ඔහු පැවසීය.
ට්රම්ප් ඉරානයට තර්ජනය කරමින් සිටියදී පවා, ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා “ඉරානයේ ජනතාව සමඟ අපගේ සම්බන්ධතාවය පරිවර්තනය කිරීම සඳහා නව පිටුවක් පෙරළන ලෙස අපෙන් ඉල්ලා සිටි” බව වැන්ස් වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය.
සාකච්ඡාවලදී ඒකාබද්ධ ඡායාරූප අවස්ථාවක් සඳහා සටන් කරන පාර්ශ්වයන් උත්සාහ කළේ නැත. වැන්ස් සිය ප්රකාශය කිරීමට පෙර, ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරක්චි කෙටි වේලාවක් කාමරයට ගොස් මැදිහත්කරුවෙකු වූ පකිස්ථාන අගමැති ෂෙබාස් ෂරීෆ් වැළඳ ගත්තේය. කාමරයේ පිටුපස සිටි වැන්ස් සමඟ අරක්චි සුහදව කතා කළේ නැත.
සිකුරාදා ලෙබනනයේ නව සටන් විරාමයක් ප්රකාශයට පත් කළ ද, එහි සටන් අවසන් වීමේ ලකුණක් දක්නට නොලැබුණි. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය නැවතත් වසා දැමූ බව ඉරානය සෙනසුරාදා පැවසීය.
සමුද්ර සන්ධිය වසා දමා ඇති බවට වූ පුවත මතභේදයට තුඩු දුන් නමුත්, වාණිජමය වශයෙන් ලබා ගත හැකි නැව්ගත කිරීමේ දත්ත ක්ෂණික බලපෑමක් පෙන්නුම් කළේය.
ඉරානයේ නිවේදනයෙන් පසු ජල මාර්ගය හරහා ගමන් කළේ එක් කුඩා ඉන්ධන ප්රවාහන නෞකාවක් පමණක් වන අතර, යුද්ධයට පෙර මට්ටම් කරා ගමනාගමනය නැවත ආරම්භ වූ මෑත දිනවල නැව් දුසිම් ගණනක් හා සසඳන විට එය අවම අගයක් විය.
ඉරානයේ ෆාර්ස් ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය ඉරිදා හමුදා මූලාශ්රයක් උපුටා දක්වමින් කියා සිටියේ නැවත දැනුම් දෙන තුරු සමුද්ර සන්ධිය හරහා නැව් ගමන් කිරීම සඳහා නව බලපත්ර නිකුත් නොකරන බවයි. යුද්ධය පුරාම නැව් සමාගම් පවසා ඇත්තේ ඉරානයේ අවසරයකින් තොරව ගමන් කිරීම ඉතා භයානක බවයි.
ලෙබනනයේ සටන් අවසන් වී පොරොන්දු වූ ආර්ථික ප්රතිලාභ ලැබෙන තුරු, තම න්යෂ්ටික වැඩසටහන ඇතුළුව සාකච්ඡාවල ඊළඟ අදියර ආරම්භ කළ නොහැකි බව ඉරානය පැවසීය.
සමුද්ර සන්ධිය වැසීමෙන් තෙල් මිල ආපසු හැරවිය හැකිය.
යුද්ධය අතරතුර ගෝලීය ආර්ථිකයට බලපෑ ප්රධාන වර්ධනයන් සමඟ කිහිප වතාවක් සිදු වූවාක් මෙන්, සති අන්තයේ වෙලඳපොළවල් වසා දමා සමුද්ර සන්ධිය නැවත වසා දැමූ බවට ඉරානය කළ නිවේදනය සඳුදා දක්වා තෙල් මිල කෙරෙහි කිසිදු බලපෑමක් ප්රමාද කළේය.
සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම නිසා ඇති වූ ඉහළ තෙල් මිල ගණන් හේතුවෙන් ගෝලීය ආර්ථික අවපාතයක් වළක්වා ගැනීම සඳහා පසුගිය සතියේ අවබෝධතා ගිවිසුමට එකඟ වූ බව ට්රම්ප් පැවසීය. යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට පසුගිය සතිය තුළ තෙල් මිල ගණන් නොදුටු මට්ටමකට පහත වැටී තිබේ.
න්යෂ්ටික ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් ප්රගතියක් ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන බව වැන්ස් පිටත්ව යාමට පෙර පැවසීය. නමුත් ඉරිදා සාකච්ඡාවලින් පසු ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය පැවසුවේ ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන සාකච්ඡා කර නොමැති බවයි.
මීට පෙර, ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශයේ ප්රකාශක එස්මයිල් බගයි පැවසුවේ, වොෂින්ටනය ලෙබනනයේ සටන් විරාමයක් සහතික කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බැවින්, සාකච්ඡාවලදී ගිවිසුම ක්රියාත්මක කිරීම පමණක් ආවරණය වන බවත්, ඊළඟ අදියර සඳහා පුරෝකථනය කර ඇති වැදගත් කරුණු නොවන බවත්ය.
- ලෙබනනයේ නිහඬ දිනය
ජාත්යන්තර සම්බාධක ඉවත් කිරීම සඳහා ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන මැඩපැවැත්වීම වැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් දින 60ක සාකච්ඡා සඳහා මෙම සංදේශය පුරෝකථනය කරයි. එම ගැටලු විසඳීමට පෙර, සම්බාධක අත්හැරීම් සහ අවහිර කරන ලද වත්කම් මුදා හැරීම වැනි මූලික ආර්ථික ප්රතිලාභ ලැබීමට ඉරානය අපේක්ෂා කරයි.
එක්සත් ජනපද සාකච්ඡා ආර්ථික වර්ධනය සඳහා ශක්තිමත් පදනමක් සැපයිය හැකි බවට ඉරාන ජනපතිවරයා ශුභවාදී අදහසක් පළ කළේය. සාකච්ඡාවල පළමු ඉලක්කය වූයේ ඉරානයේ ශීත කළ වත්කම් කිහිපයක් වෙත ප්රවේශය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම බව ඔහු පැවසීය.
කිරීම.
මූලාශ්රය:reuters.com -head-2026-06-20/
