සෞදි අරාබිය, පකිස්ථානය සහ තුර්කිය අතර ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුමක් අද (07) මක්කමේදී අත්සන් කර ඇති බව රොයිටර් වාර්තාවක සඳහන් වේ.
තුර්කියට නේටෝ සංවිධානයේ දෙවන විශාලතම හමුදාව සතුය. ගල්ෆ් කලාපයේ ශක්තිමත්ම රාජ්යය වන සෞදි අරාබිය, ඉස්ලාමයේ ශුද්ධ වූ ස්ථාන සහ ලොව ප්රමුඛතම තෙල් අපනයනකරුවන්ගෙන් එකක් වන අතර, න්යෂ්ටික අවි ඇති එකම මුස්ලිම් රට පකිස්ථානයයි.
පෙබරවාරි 28 වන දින එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට පහර දීමත් සමඟ ඉරානය සහ එහි සහචරයින් සෞදි අරාබිය සහ අනෙකුත් ගල්ෆ් රාජ්යයන්ට ප්රහාර එල්ල කරමින් සහ ඔවුන්ගේ බලශක්ති නැව්ගත කිරීම් අවහිර කරමින් සිටිති.
මෙම ගිවිසුම මගින් ඕනෑම ආක්රමණශීලී ක්රියාවකට එරෙහිව සාමූහික වැළැක්වීම ශක්තිමත් කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇති අතර, මෙම තිදෙනාගෙන් ඕනෑම කෙනෙකුට එරෙහිව සන්නද්ධ ප්රහාරයක් සියලු දෙනාටම එල්ල වූ ප්රහාරයක් ලෙස සලකනු ලබන බවට නියම කර ඇති බව ඔවුන් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයකින් පැවසීය.
මක්කම ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුම යටතේ එක් එක් පාර්ශවයන් පිළිගෙන ඇති කැපවීම් හෝ බැඳීම් පිළිබඳව නිශ්චිත තොරතුරු ප්රකාශයේ සඳහන් කර නොමැති අතර, මෙම ගිවිසුම ඔවුන්ගේ සාමූහික ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සහ කලාපයේ සහ ඉන් ඔබ්බට සාමය, ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය ප්රවර්ධනය කිරීම අරමුණු කරගත් බව එහි සඳහන් විය.
තුර්කි නිලධාරියෙකු මෙම ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පැවසුවේය, “මෙම ගිවිසුම ස්වභාවයෙන්ම ආරක්ෂක ගිවිසුමක්, මෙම ගිවිසුම කිසිදු නිශ්චිත හතුරෙක් නම් කර නැහැ. ඒ වගේම මෙම ගිවිසුම අනෙකුත් කලාපීය රටවලට විවෘතයි. මෙමගින් පවතින කිසිදු ද්විපාර්ශ්වික හෝ බහුපාර්ශ්වික විධිවිධාන අවලංගු කර හෝ ප්රතිස්ථාපනය කිරීමක් සිදුවන්නේ නැහැ”
කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ දිගුකාලීන ඇමරිකානු සගයා කලාපීය කැලඹීම් පාලනය කිරීමට අරගල කරන අතරතුර, ඊශ්රායලයේ සහ විප්ලවවාදී ෂියා ඉරානයේ වඩ වඩාත් ආක්රමණශීලී මිලිටරි ආස්ථානයන් පිළිබඳව ජාතීන් තුන විශේෂයෙන් කනස්සල්ලට පත්ව සිටිති.
- බලගතු දේශපාලන සංකේතවාදය
“සමුළුවේ දේශපාලන සංකේතවාදය වැදගත්. මුස්ලිම් ලෝකයේ වඩාත්ම බලගතු රාජ්යයන් තුනක් රැස්වන්නේ අවිනිශ්චිතතාවයේ උග්ර මොහොතක වන අතර, ආරක්ෂක කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වඩාත් සමීපව සම්බන්ධීකරණය කිරීමට කලාපීය සහ මධ්යම බලවතුන් අතර වැඩෙන කැමැත්ත පෙන්නුම් කරයි,” සෞදියේ පිහිටි චින්තන පර්ශදයක් වන ගල්ෆ් පර්යේෂණ මධ්යස්ථානයේ සභාපති අබ්දුලාසීස් සාගර් පැවසීය.
“මෙය ආයතනිකකරණය කර සංයුක්ත සහයෝගීතාවයක් බවට පරිවර්තනය කළහොත්, ත්රෛපාර්ශ්වික රාමුව රටවල් තුනේ සාමූහික රාජ්ය තාන්ත්රික සහ ආරක්ෂක බර ශක්තිමත් කළ හැකි අතරම වඩාත් කලාපීය වශයෙන් මෙහෙයවනු ලබන ආරක්ෂක සන්ධානයක් මතුවීමට දායක විය හැකිය,” සේගර් තවදුරටත් පැවසීය.
තුර්කි ජනාධිපති තායිප් එර්ඩෝගන් පැමිණීමට පෙර පකිස්ථාන අගමැති ෂෙබාස් ෂරීෆ්, බලවත් හමුදා ප්රධානී අසීම් මුනීර් සමඟ මක්කමේදී උම්රා වන්දනාවේ නිරත විය.
පෙබරවාරි 28 වන දින යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට ඉරානයෙන් මෙන්ම යේමනයේ ටෙහෙරානයේ හූති සහචරයින්ගෙන් සහ ඉරාකයේ ෂියා මිලීෂියාවන්ගෙන් නැවත නැවතත් ප්රහාරවලට ලක් වූ සෞදි ඔටුන්න හිමි කුමරු මොහොමඩ් බින් සල්මාන් ඔවුන් හමුවිය.
ගැටුම රියාද්හි ගල්ෆ් සහචරයින්ගේ ආරක්ෂාව ද ඉහළ නංවා ඇති අතර යුද්ධයට පෙර ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම්වලින් පහෙන් එකක් පමණ ගමන් කළ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ බොහෝ නැව්ගත කිරීම් වසා දමා ඇත.
සහයෝගීතාවය සහ ස්ථාවරත්වය ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා පුළුල් කලාපීය ආරක්ෂක වේදිකාවකට අන්කාරා කැමැත්තක් දක්වන බව තුර්කි විදේශ අමාත්ය හකන් ෆිදාන් ජනවාරි මාසයේදී වාර්තා කළ විට, ඔවුන්ගේ ගිවිසුම වසරකට ආසන්න කාලයක් පැවති සාකච්ඡාවලින් පසුව සිදු විය.
- දිගුකාලීන හමුදා සබඳතා මත ගිවිසුම ගොඩනැගේ
2023 ඔක්තෝබර් 7 වන දින ඊශ්රායලයට හමාස් ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් පසු මැද පෙරදිග වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් ගිනිගෙන දැවෙන අතර, කලාපයේ සෑම රටක්ම පාහේ දේශසීමා ප්රහාර හෝ මිසයිල හෝ ඩ්රෝන ප්රහාරවලට මුහුණ දී තිබේ.
ඊශ්රායලය ගාසා තීරයේ යුද්ධ කර, දකුණු ලෙබනනය ආක්රමණය කර, සිරියාවේ භූමි ප්රදේශ අත්පත් කර ගෙන ඇති අතර ඉරානයට එරෙහිව ගුවන් මෙහෙයුම් දෙකක් දියත් කර ඇත.
සෞදි අරාබිය, කුවේට්, බහරේන්, කටාර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, ඕමානය, ජෝර්දානය සහ ඊශ්රායලය යන රටවල ඇමරිකානු කඳවුරු සහ සිවිල් යටිතල පහසුකම්වලට ටෙහෙරානය ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
මැදපෙරදිග දේශසීමාවල පිහිටි තුර්කිය සහ පකිස්ථානය සැලකිය යුතු සෘජු ප්රහාරවලින් වැළකී සිටිය ද, දෙදෙනාම තමන්ගේම ආරක්ෂාවට සහ ආර්ථික සෞඛ්යයට තර්ජනයක් වන ගැටුම් සමනය කිරීමට උත්සුක වෙති.
සෞදි අරාබියට, මැද පෙරදිග ගැටුම්වල වසර තුනක ප්රතිවිපාක වඩාත් දරුණු වී ඇත – එහි තෙල් අපනයන සහ අභිලාෂකාමී සංවර්ධන සැලසුම් අඩාල කරමින් සහ එහි දිගුකාලීන එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක කුඩයේ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳව විශාල ප්රශ්න මතු කරයි.
ඉස්ලාමයේ ශුද්ධ වූ ස්ථානය වන මක්කමේදී සිකුරාදා ගිවිසුම මුද්රා තැබීම, රටවල් තුන අතර දිගුකාලීන ද්විපාර්ශ්වික මිලිටරි සබඳතා මත ගොඩනැගෙන ගිවිසුමකට සංකේතාත්මක බලපෑමක් එක් කරයි.
ඕස්ට්රේලියානු ජාතික විශ්ව විද්යාලයේ උපායමාර්ගික සහ ආරක්ෂක අධ්යයන මධ්යස්ථානයේ මන්සූර් අහමඩ් පැවසුවේ පකිස්ථානය සහ තුර්කිය ශක්තිමත් ආරක්ෂක කර්මාන්ත මේසයට ගෙන එන අතර සෞදියට තාක්ෂණික වියදම් සඳහා දායක විය හැකි බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ගිවිසුමට පාකිස්තානයේ න්යෂ්ටික නිරෝධකය ඉන්දියාවෙන් එල්ල වන තර්ජන කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන න්යෂ්ටික සංරචකයක් ඇතුළත් නොවනු ඇතැයි අහමඩ් තවදුරටත් පැවසීය.
පකිස්ථානය දශක ගණනාවක් තිස්සේ සෞදි හමුදාවන්ට පුහුණුවීම් සහ තාක්ෂණික සහාය ලබා දී ඇති අතර, තුර්කිය සහ පකිස්ථානය යුද නැව් සහ පුහුණු ගුවන් යානා හුවමාරු කර ගෙන ඇත. 2023 දී, රියාද්, අන්කාරා එහි විශාලතම ආරක්ෂක අපනයන කොන්ත්රාත්තුවේ කොටසක් ලෙස තුර්කි ඩ්රෝන යානා මිලදී ගැනීමට එකඟ විය.
එතැන් සිට පකිස්ථානය හමුදා භටයින් 8,000ක් පමණ, ප්රහාරක ජෙට් යානා, ඩ්රෝන යානා සහ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක් රාජධානියට යොදවා ඇති බව මැයි මාසයේදී රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළ අතර පුළුල් ගල්ෆ් ආරක්ෂක සබඳතා අනුගමනය කර ඇත. බලශක්ති සහයෝගීතාවය සහ ආයෝජන සඳහා පුළුල් ගිවිසුමක් සම්බන්ධයෙන් කුවේටය සමඟ සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති බව ජූලි මාසයේදී රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළේය.
මූලාශ්රය: රොයිටර් ඇසුරිණි
