හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස සහතික කිරීමට උදව් කරන ලෙස එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් කළ ඉල්ලීම් යුරෝපීය නායකයින් විසින් ප්රතික්ෂේප කර තිබේ.
ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකා-ඊශ්රායල යුද්ධය අතරතුර අහස උසට නැඟුණු තෙල් මිල ගණන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා යුරෝපා සංගමයේ විදේශ අමාත්යවරුන් බ්රසල්ස් හි රැස්වූ අවස්ථාවේ දී යුරෝපා සංගම් නායකයින් මේ තීන්දුව ගත්තේය.
ජර්මානු විදේශ අමාත්ය ජොහාන් වඩේෆුල් පැවසුවේ ගැටුම අතරතුර හමුදා මෙහෙයුම්වලට සම්බන්ධ වීමට බර්ලිනයට කිසිදු අදහසක් නොතිබූ බවයි.
“ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් සහ ඊශ්රායලයෙන් අපි බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔවුන් එහි කරන දේට අපව ඇතුළත් කර ගැනීමට සහ මෙම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගන්නේ දැයි අපට දැනුම් දීමටයි. ඒ පිළිබඳ පැහැදිලි චිත්රයක් අපට ලැබුණු පසු, අසල්වැසි රාජ්යයන් සමඟ එක්ව මෙම මුළු කලාපය සඳහාම ආරක්ෂක සැලසුමක් සම්පාදනය කිරීම සඳහා ඊළඟ අදියර කරා යා යුතු බව අපි විශ්වාස කරමු ” ඔහු බ්රසල්ස්හි රැස්වීමට පෙර වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය.
ලෝකයේ තෙල් නැව්ගත කිරීම්වලින් පහෙන් එකක් පමණ ප්රවාහනය වන ප්රධාන ගල්ෆ් ජල මාර්ගය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා යුද නැව් යෙදවීමට නාවික සන්ධානයක් සඳහා ඉරිදා ට්රම්ප් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව, නේටෝව හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ වගකීම් භාර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු තීරණයක් ගෙන නොමැති බව වඩේෆුල් තවදුරටත් පැවසීය.
පෙබරවාරි 28 සිට එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානය හරහා මාරාන්තික ප්රහාර දියත් කර ඇති යුද්ධයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස සමුද්ර සන්ධිය මූලික වශයෙන් වසා දමා ඇත. ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළවල් කැළඹූ පුළුල් මැද පෙරදිග පුරා මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා ප්රහාර එල්ල කිරීමෙන් ඉරානය පළිගෙන තිබේ.
තෙල් හා ගෑස් මිල ඉහළ යමින් තිබියදීත් ජල මාර්ගය සුරක්ෂිත කරන ලෙස ට්රම්ප් කළ ඉල්ලීමට යුරෝපීය රටවල් කිහිපයකින්ම දැඩි විරෝධයක් එල්ල වී තිබේ.
ග්රීක රජයේ ප්රකාශක පැව්ලොස් මරිනකිස් සඳුදා ප්රකාශ කළේ ග්රීසිය හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ කිසිදු හමුදා මෙහෙයුමක නිරත නොවන බවයි, ඉතාලි විදේශ අමාත්ය ඇන්ටෝනියෝ ටජානි පැවසුවේ ඉතාලිය එම ප්රදේශයට ව්යාප්ත කළ හැකි කිසිදු නාවික මෙහෙයුමකට සම්බන්ධ නොවන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, ඉරානය සමඟ යුද්ධයට යාමට එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල තීරණයට යුරෝපය සහාය නොදැක්වුව ද, සමුද්ර සන්ධියේ නාවික නිදහස සහතික කිරීමට උදව් කිරීම සම්බන්ධයෙන් යුරෝපය විවෘත මනසක් තබා ගත යුතු බව ඩෙන්මාර්ක විදේශ අමාත්ය ලාර්ස් ලොක්කේ රස්මුසන් පැවසීය.
“අපි ලෝකයට මුහුණ දිය යුත්තේ අපට අවශ්ය ආකාරයට නොව, පවතින ආකාරයටයි,” යනුවෙන් රස්මුසන් පැවසූ අතර, “උග්රවීම අවම කිරීමේ අරමුණින්” සැලැස්මක් පිළිබඳව යුරෝපා සංගමය තීරණය කළ යුතු බව පැවසීය.
මේ අතර, එක්සත් රාජධානිය පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සහ මැද පෙරදිග නාවික කටයුතුවල නිදහස යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා සාමූහික සැලැස්මක් සකස් කරමින් සිටින නමුත් එසේ කිරීම පහසු නොවන බවයි.
යුරෝපා සංගම් විදේශ ප්රතිපත්ති ප්රධානී කාජා කල්ලස් බ්රසල්ස් හි පැවති රැස්වීමට පෙර වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ යුරෝපා සංගමයට ජල මාර්ගය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා දායක විය හැකි ආකාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන බවයි.
“අපි මුලින්ම හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ සාමාජික රටවල් කිරීමට කැමති දේ සාකච්ඡා කළ යුතුයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කිරීමේ අවශ්යතා දැන් තිබේ.” ඇය පැවසුවාය.
සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම නිසා තෙල් මිල බැරලයක මිල ඩොලර් 100කට වඩා වැඩි වී ඇති අතර, එය රුසියාව යුක්රේනයට එරෙහි යුද්ධයට ප්රතිලාභ ලබා දෙන බව කල්ලස් පැවසීය. යුක්රේන යුද්ධයට බොහෝ දුරට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ මොස්කව්හි බලශක්ති ආදායමෙනි.
බ්රසල්ස් සිට වාර්තා කරමින් අල් ජසීරා හි ස්ටෙප් වාසන් පැවසුවේ, යුරෝපීය නායකයින් “හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට උදව් කරන ලෙස ට්රම්ප්ගෙන් එල්ල වන පීඩනය වැඩි වැඩියෙන් දැනෙන” බවයි.
“යුද්ධයට සම්බන්ධ වීමට [යුරෝපා සංගම් නායකයින්ගේ පැත්තෙන්] ඉතා අඩු කැමැත්තක් ඇත, විශේෂයෙන් ඔවුන් කොටුවෙන් බැහැර වී ඇති බවක් දැනෙන නිසා,” වාසන් පැවසීය. “ඔවුන් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමේ ක්රමයක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරනු ඇත, නමුත් එයින් අදහස් කරන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම යුද නැව් යැවීම නොවේ.”
ඉරිදා ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් පුවත්පත සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ට්රම්ප් පැවසුවේ, සමුද්ර සන්ධියේ මිලිටරි මෙහෙයුමක් සඳහා වූ ඔහුගේ යෝජනාවට කිසිදු ප්රතිචාරයක් හෝ නිෂේධාත්මක ප්රතිචාරයක් නොලැබුණේ නම් නේටෝවට “ඉතා නරක” අනාගතයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවයි.
රතු මුහුදේ යේමනයේ හූතිවරුන්ගේ ප්රහාරවලින් නැව් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා 2024 දී පිහිටුවන ලද කුඩා නාවික මෙහෙයුමක් වන ඇස්පයිඩ්ස් මෙහෙයුම යුරෝපා සංගමයට පුළුල් කළ හැකි බව ප්රංශය යෝජනා කර තිබේ.
දැනට එහි සෘජු අණ යටතේ ඉතාලි සහ ග්රීක නෞකාවක් ඇති අතර සහාය සඳහා ප්රංශ නෞකාවක් සහ තවත් ඉතාලි නෞකාවක් ද කැඳවිය හැකිය. නමුත් මෙම අදහස පිළිබඳව සැක පහළ කළ යුරෝපා සංගම් සාමාජිකයන් අතර ජර්මනිය ද සිටී.
“බලගතු ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට කළ නොහැකි දෙයක් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ යුරෝපීය යුධ නැව් අතලොස්සක් හෝ දෙකක් කිරීමට ට්රම්ප් අපේක්ෂා කරන්නේ කුමක්ද?” ජර්මානු ආරක්ෂක අමාත්ය බොරිස් පිස්ටෝරියස් බර්ලිනයේදී පැවසීය. “මේක අපේ යුද්ධයක් නෙවෙයි. අපි ඒක පටන් අරන් නෑ.”
නේටෝ සංවිධානයේ අනාගතය පිළිබඳ ට්රම්ප්ගේ අදහස් පිළිබඳව විමසූ විට, පිස්ටෝරියස් පැවසුවේ මෙම ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් සන්ධානය බිඳ වැටෙනු ඇතැයි තමන් අපේක්ෂා නොකරන බවයි.
මූලාශ්රය: අල්ජසීරා
