ඉරාන සහ එක්සත් ජනපද සාකච්ඡා කණ්ඩායම් මේ සතියේ දෝහාහි දී හමුවීමට නියමිතව තිබෙන බව එක්සත් ජනපදය ප්රකාශ කළ ද, එවැනි කිසිදු සාකච්ඡාවක් සැලසුම් කර නොමැති බව ඉරානය අද (30) පැවසීය.
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තම බෑණා වන ජැරඩ් කුෂ්නර් සහ ඔහුගේ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ් සාකච්ඡා කණ්ඩායමට නායකත්වය දීම සඳහා යවන බව ධවල මන්දිරයේ මාධ්ය ලේකම් කැරොලයින් ලෙවිට් පැවසුවා ය.
ඉරානය මෙම සතියේ කටාර් වෙත තම තාක්ෂණික දූත පිරිස යවන අතර, විදේශ අමාත්යාංශයේ ප්රකාශක එස්මයිල් බගයි පැවසුවේ ඇමරිකානුවන්ගේ සංචාරයට මෙය “කිසිදු සම්බන්ධයක්” නොමැති බවත් දෙපාර්ශ්වය අතර කිසිදු සාකච්ඡාවක් සැලසුම් කර නොමැති බවත්ය.
“ඉදිරි දිනවලදී අපි ඇමරිකානු පාර්ශවය සමඟ කිසිදු මට්ටමකින් සාකච්ඡාවක් පවත්වන්නේ නැහැ” බගයි පැවසීය.
දෙපාර්ශ්වයම හමුවන්නේ ද යන්න පිළිබඳ මතභේදය, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගෝලීය තෙල් ප්රවාහයට බාධා කළ ගැටුමක් නැවැත්වීම සඳහා ජුනි 17 වන දින ඇති කරගත් ගිවිසුමේ අස්ථාවරත්වය අවධාරණය කළ අතර නොවැම්බර් මාසයේ කොංග්රස් මැතිවරණයට පෙර ට්රම්ප්ට දේශපාලන හිසරදයක් ඇති කළේය.
ඊශ්රායලය එක්සත් ජනපද-ඉරාන සාම සාකච්ඡාවලට සම්බන්ධ වී නොමැති අතර ගිවිසුමෙන් ඈත් වී ඇත. වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර ආතතීන් ලෙබනනයේ සටන් අවසන් කිරීමට දරන උත්සාහයන් සංකීර්ණ කර ඇති අතර, ඉරානයේ සහාය ලබන හිස්බුල්ලා සංවිධානයේ සගයෙකු වන පාර්ලිමේන්තු කථානායක නබිහ් බෙරී, ගැටුම නැවැත්වීම අරමුණු කරගත් ලෙබනනය සහ ඊශ්රායලය අතර වෙනම, එක්සත් ජනපද තැරැව්කාර ගිවිසුමක් පිළිබඳව සැක පහළ කර තිබේ.
සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම නිසා තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 100 ට වඩා ඉහළ ගිය අතර, ගෝලීය උද්ධමනය ඉහළ ගිය අතර එක්සත් ජනපද කොංග්රසයේ පාලනය තීරණය කරන මධ්ය කාලීන මැතිවරණයට පෙර ට්රම්ප් මත පීඩනයක් එල්ල විය. එහිදී ඔහුගේ සෙසු රිපබ්ලිකන්වරු කිහිප දෙනෙක් නීති සම්පාදකයින්ගේ අවසරයකින් තොරව යුද්ධයක් දියත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා විවේචනය කර ඇත.
අඟහරුවාදා දෝහාහිදී රැස්වීමක් පැවැත්වෙන බව ඉරාන ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක් පැවසීය, නමුත් ස්විට්සර්ලන්තයේ ඉරාන සහ ඇමරිකානු කණ්ඩායම් අතර පෙර තාක්ෂණික සාකච්ඡා මෙන් නොව, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය කළමනාකරණය කිරීම සහ උත්සන්න වන ආතතීන් සමනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු වනු ඇත.
සැලසුම් පිළිබඳ දැනුමක් ඇති තවත් නිලධාරියෙකු පැවසුවේ එක්සත් ජනපදයේ සහ ඉරානයේ තාක්ෂණික කණ්ඩායම් බදාදා කටාර් සහ පකිස්ථාන මැදිහත්කරුවන් සමඟ වෙන වෙනම හමුවීමට අපේක්ෂා කරන බවයි.
ට්රම්ප් ඕවල් කාර්යාලයේදී වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ, “දෝහාහි රැස්වීම සමහර විට වැදගත් වනු ඇත, සමහර විට එසේ නොවනු ඇත. අපි සොයා ගන්නෙමු.”
ඒ සමඟම ඔහු “අපි මිලිටරිමය වශයෙන් ජයග්රහණය කරමින් සිටිමු” යනුවෙන් නැවත නැවතත් පැවසීය.
අසල්වැසි ඕමානය සමඟ බෙදාගත් සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය තම අතට ගනිමින් ඉරානය උත්තෝලනය කිරීමට උත්සාහ කර ඇති අතර, ජල මාර්ගය භාවිතා කරන නැව්වලට සහ නිශ්චිත මාර්ගවලින් පිටත ගමන් කරන යාත්රාවලට බාධා කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බව පවසයි.
මෑත දිනවල ඉරානය අවම වශයෙන් වාණිජ නැව් දෙකකට මිසයිල හෝ ඩ්රෝන යානා මගින් පහර දුන් බවත්, ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරාන හමුදා පහසුකම්වලට බෝම්බ දැමූ බවත් එක්සත් ජනපදය චෝදනා කර තිබේ. ඉරානය පසුගිය ඉරිදා අලුයම කුවේට් සහ බහරේනයේ එක්සත් ජනපද හමුදා ස්ථානවලට මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා දියත් කළේය.
විට්කොෆ් සහ රාජ්ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ සඳුදා දුරකථනයෙන් ඉරානය පිළිබඳව කොංග්රස් සාමාජිකයින්ට දැනුම් දුන්හ. රිපබ්ලිකන් සෙනෙට් සභික ස්ටීව් ඩේන්ස් වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ ඔවුන් තම ප්රකාශ අවම මට්ටමක තබා ගත් නමුත් ඔහු තවමත් සංවාදය “ඵලදායී” ලෙස සලකන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, ඉහළම සෙනෙට් සභික චක් ෂුමර් මෙම සාකච්ඡාව “අඩුපාඩු සහිත සහ විස්තර නොමැති බව” හැඳින්වීය.
“ඇමරිකාව මිල අධික යුද්ධයකට ඇද දැමීමෙන් පසුව, ට්රම්ප් පරිපාලනයට තවමත් ඇමරිකානුවන්ට ලැබුණු එක දෙයක්වත් නම් කළ නොහැක. ඒ වෙනුවට, ලේකම් රුබියෝ මට තහවුරු කළේ ඉරානය හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය මත භයානක ලීවරයක් රඳවා ගනිමින් බිලියන ගණනක් තෙල් ආදායමක් උපයා ගන්නා බවයි,” ෂුමර් පැවසීය.
කටාර්හි අත්හිටුවා ඇති ඩොලර් බිලියන 12ක වත්කම්වලින් ඩොලර් බිලියන 6ක් නිදහස් කර ඉරානයට ආපසු ලබා දෙන බව ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් සඳුදා ප්රකාශ කළ බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
ඉරානයේ තෙල් හා ඛනිජ රසායනික අංශ සඳහා සම්බාධක සඳහා එක්සත් ජනපදයෙන් නිදහස් කිරීම් ඇතුළත් සංදේශය ඔහු විස්තර කළේ “ඉරාන ජනතාවට ලැබුණු විශිෂ්ට ජයග්රහණයක්” ලෙසයි.
සති අන්තයේ එක්සත් ජනපද-ඉරාන ගිවිසුමේ අස්ථාවරත්වය ඉස්මතු කිරීමෙන් පසු තෙල් මිල 1% කට වඩා වැඩි විය.
ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් සඳුදා ප්රකාශ කළේ ආතතීන් උත්සන්න කිරීම සඳහා ඕමානය සමඟ කටයුතු කරන බවත් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීම සඳහා හවුල්කරුවන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බවත්ය.
නමුත් ඉරානයේ නියෝජ්ය විදේශ අමාත්ය කසෙම් ගරිබාබාඩි X සටහනක් සමඟ ප්රතිචාර දක්වමින් කරුණු 14කින් යුත් සැලැස්මට අනුව බිම්බෝම්බ ඉවත් කිරීම ඉරානය විසින් පමණක් සිදු කළ යුතු බවයි. තත්වය සංකීර්ණ කිරීමට එරෙහිව ඔහු ප්රංශයට අනතුරු ඇඟවීය.
රොයිටර් ඇසුරිණි
