කෘෂිකර්ම, පශු සම්පත්, ඉඩම් සහ වාරිමාර්ග අමාත්යාංශය සහ කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ (FAO) තාක්ෂණික සහය ඇතිව CROPIX බීජ නිෂ්පාදන, සහතික කිරීමේ සහ හඳුනා ගැනීමේ පද්ධතිය (Seed Production, Certification & Traceability System) දියත් කරන ලදී.
මෙය ඩිජිටල් නවෝත්පාදනයන් හරහා ශ්රී ලංකාවේ බීජ අංශය නවීකරණය කිරීම සඳහා තැබූ වැදගත් පියවරකි.
මෙම දියත් කිරීම ඊයේ (12) ගන්නෝරුව පැලෑටි හා ජාන සම්පත් මධ්යස්ථානයේදී සිදු විය.
මෙම නව පද්ධතිය මගින් බීජ වටිනාකම් දාමය පුරා සිටින පාර්ශ්වකරුවන් අතර විනිවිදභාවය, කාර්යක්ෂමතාව, සොයා ගැනීමේ හැකියාව සහ සම්බන්ධීකරණය වැඩිදියුණු කිරීම මගින් බීජ නිෂ්පාදනය සහ සහතික කිරීමේ ක්රියාවලිය ශක්තිමත් කරයි. මෙය පුළුල් ‘CROPIX’ ඩිජිටල් කෘෂිකාර්මික වේදිකාවේ කොටසක් වන අතර, වඩාත් ප්රත්යස්ථ, කාර්යක්ෂම සහ ගොවියා කේන්ද්ර කරගත් කෘෂිකාර්මික අංශයක් ගොඩනැගීමට ශ්රී ලංකාව දරන උත්සාහයට සහය දක්වයි.
කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීමට, ආහාර සුරක්ෂිතතාව ශක්තිමත් කිරීමට සහ ගොවීන්ගේ ජීවනෝපාය වැඩිදියුණු කිරීමට ගුණාත්මක බීජ මූලික වේ. කෙසේ වෙතත්, ශ්රී ලංකාවේ බීජ අංශය බීජ නිෂ්පාදනය සහ සහතික කිරීමේ ක්රියාවලීන්හි ප්රමාදයන්, ගුණාත්මක බව සහතික කළ බීජ සඳහා පවතින සීමිත ප්රවේශය, විසිරී පවතින තොරතුරු පද්ධති සහ බීජ බෙදා හැරීමේ ජාලයන්හි පවතින සීමිත සොයාගැනීමේ හැකියාව ඇතුළු අභියෝග රැසකට මුහුණ දෙයි.
අලුතින් දියත් කරන ලද CROPIX බීජ පද්ධතිය, බීජ වගා කරන්නන්, බීජ හසුරුවන්නන්, රසායනාගාර, ක්ෂේත්ර නිලධාරීන්, පරිපාලකයින් සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික තොරතුරු පද්ධති එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන ඒකාබද්ධ පද්ධතියක් හරහා මෙම අභියෝගවලට විසඳුම් ලබා දෙයි. මෙම වේදිකාව මගින් බීජ නිෂ්පාදන සහ සහතික කිරීමේ කටයුතු තත්ය කාලීනව (real-time) නිරීක්ෂණය කිරීමට ඉඩ සලසන අතරම, විශ්වසනීය බීජ ආශ්රිත තොරතුරු වෙත ප්රවේශ වීමේ හැකියාව ද වැඩි දියුණු කරයි.
තත්ය කාලීන දත්ත සහිත ජාතික බීජ දත්ත ගබඩාවක්, වෙබ් පාදක කළමනාකරණ මෙවලම්, යෙදුම් වැඩසටහන් අතුරුමුහුණත් (APIs), ඩිජිටල් ක්ෂේත්ර ලියාපදිංචි කිරීමේ සහ සහතික කිරීමේ ක්රියාවලීන්, රසායනාගාර පරීක්ෂණ ඒකාබද්ධ කිරීම, බීජ තොග සහ ඉන්වෙන්ටරි කළමනාකරණය මෙන්ම බීජ නිෂ්පාදන සහ සහතික කිරීමේ චක්රය ආවරණය වන පරිදි සොයා ගැනීමේ (Traceability) කාර්යයන් මෙම පද්ධතියට ඇතුළත් වේ.
මෙම පද්ධතිය බීජ සහතික කිරීමේ සේවාව (SCS) සහ බීජ හා රෝපණ ද්රව්ය සංවර්ධන මධ්යස්ථානය (SPMDC) අතර වඩා හොඳ සම්බන්ධීකරණයකට ද සහය දක්වයි. තවද, මෙම පද්ධතිය ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්යාංශය විසින් ආරම්භ කරන ලද ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථික සැලැස්ම (Digital Economy Blueprint) සමඟ තාක්ෂණිකව අනුකූල වේ.
CROPIX බීජ නිෂ්පාදන, සහතික කිරීමේ සහ හඳුනා ගැනීමේ පද්ධතිය හරහා ගුණාත්මක බීජ සහ තත්ය කාලීන තොරතුරු වෙත පහසුවෙන් ප්රවේශ වීමට ලැබීමෙන් ගොවීන් ප්රතිලාභ ලබනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එමෙන්ම රජයේ ආයතනවලට සහ පෞද්ගලික අංශයේ පාර්ශ්වකරුවන්ට දත්ත මත පදනම් වූ වඩාත් නිවැරදි තීරණ ගැනීමට ද මෙමගින් අවස්ථාව සැලසේ. බීජ නිෂ්පාදන සහ සහතික කිරීමේ ක්රියාවලිය පුරා විනිවිදභාවය සහ වගවීම ද මෙම පද්ධතිය මගින් ඉහළ නංවයි.
මෙම මූලිකත්වය ශ්රී ලංකාවේ පුළුල් ඩිජිටල් කෘෂිකාර්මික ක්රියාවලියට දායක වන අතර ඩිජිටල් පොදු යටිතල පහසුකම් (DPI) සහ කෘෂිකාර්මික අන්තර්-ක්රියාකාරී රාමු ශක්තිමත් කිරීමේ ජාතික උත්සාහයන් සමඟ සමපාත වේ
