චීන හමුදාව අද (06) න්යෂ්ටික බලයෙන් ක්රියාත්මක වන සබ්මැරීනයකින් පැසිෆික් සාගරයට මිසයිලයක් අත්හදා බැලූ බව චීන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළ අතර, බීජිංහි පුළුල් වන මිලිටරි බලය සම්බන්ධයෙන් ජපානය, ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තයෙන් විවේචන සහ කනස්සල්ල එල්ල විය.
චීන නාවික හමුදාවේ න්යෂ්ටික සබ්මැරීනයක් විසින් ව්යාජ යුධ හිසක් රැගත් මිසයිලය පැසිෆික් සාගරයේ ජාත්යන්තර මුහුදු සීමාව දෙසට පස්වරු 12:01ට දියත් කළ බව ෂින්හුවා පුවත් ඒජන්සිය පැවසීය.
මිසයිලය “නම් කරන ලද ඉලක්කයකට” පතිත වූ බව ෂින්හුවා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළ අතර, ස්ථානය පිළිබඳ වැඩිදුර විස්තර ලබා දුන්නේ නැත.
මෙම දියත් කිරීම චීනයේ වාර්ෂික හමුදා පුහුණුවේ “සාමාන්ය විධිවිධානයක්” ලෙස ෂින්හුවා විස්තර කළ අතර එය කිසිදු නිශ්චිත රටකට හෝ ඉලක්කයකට එරෙහිව යොමු කර නොමැති බව පැවසීය.
සැලසුම් කළ අත්හදා බැලීම පිළිබඳව චීනය ඕස්ට්රේලියානු රජයට දැනුම් දී ඇති නමුත්, එය දියත් කිරීම කලාපය “අස්ථාවර” කිරීමක් ලෙස විස්තර කළ බව ඕස්ට්රේලියානු විදේශ අමාත්ය පෙනී වොන්ග් පැවසීය.
මෙම අත්හදා බැලීම “කලාපය අපේක්ෂා කරන අභිප්රාය පිළිබඳ විනිවිදභාවය සහ සහතිකය නොමැති චීනය විසින් සිදු කරන ලද වේගවත් මිලිටරි ගොඩනැගීමක සන්දර්භය තුළ” බව ෆීජි අගනුවර වන සුවා හි පැවති ප්රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී වොන්ග් වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය.
මෙම අත්හදා බැලීම සිදු වූයේ, ඕස්ට්රේලියාව සහ ෆීජි සඳුදා ප්රධාන ආරක්ෂක සන්ධානයක් අත්සන් කිරීමෙන් පැය කිහිපයකට පසුවය. එම සන්ධානයේ අරමුණ වූයේ, එක් එක් රට ප්රහාරයකට ලක් වුවහොත් අනෙකාගේ ආධාරයට පැමිණෙන බවට පොරොන්දු වීමයි.
බීජිං සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඕස්ට්රේලියාව ප්රමුඛ බටහිර බලවතුන් උපායමාර්ගිකව පිහිටා ඇති දූපත් රාජ්යයන්හි බලපෑම සඳහා වසර ගණනාවක් තිස්සේ තරඟ කර ඇති අතර, චීනය දකුණු පැසිෆික් කලාපය පුරා සිය ආර්ථික හා ආරක්ෂක බලපෑම පුළුල් කිරීමට උත්සාහ කර ඇත.
නවසීලන්ත නැව් ලුහුබැඳීමේ සමාගමක් වන ස්ටාර්බෝඩ් මැරිටයිම් ඉන්ටලිජන්ස් හි විශ්ලේෂකයෙකු වන මාර්ක් ඩග්ලස් පැවසුවේ මෙම පරීක්ෂණය බොහෝ කලකට පෙර සැලසුම් කර ඇති බවත්, ඕස්ට්රේලියාව සහ ෆීජි සාම සාගර සන්ධානයට අත්සන් කිරීමෙන් පසු චීනයේ දැනුම්දීමේ කාලය සිත්ගන්නා සුළු බවත්ය.
නවසීලන්ත විදේශ අමාත්ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් පැවසුවේ මෙම අත්හදා බැලීම පිළිබඳව තම රට දැඩි කනස්සල්ලට පත්ව සිටින බවත්, දියත් කිරීමෙන් “පැය කිහිපයක් ඇතුළත” ඒ බව තමන්ට දැනුම් දුන් බවත්ය.
“මෙය අප්රසන්න සහ කනස්සල්ලට කරුණක් ලෙස නවසීලන්තය සලකයි. අනෙකුත් පැසිෆික් රටවල අපගේ අසල්වැසියන් මෙන්, චීනය දකුණු පැසිෆික් කලාපය මිසයිල හැකියාව සඳහා පරීක්ෂණ ස්ථානයක් ලෙස භාවිතා කිරීම කණස්සල්ලට කරුණකි,” පීටර්ස් නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය.
මිසයිල දියත් කිරීම පිළිබඳ දැනුම්දීම ලැබුණු බව ජපාන රජය පැවසූ අතර එය නැවත සලකා බලන ලෙස චීනයෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
“චීන හමුදාවේ වැඩිවන ක්රියාකාරකම් පිළිබඳව අපි අපගේ දැඩි කනස්සල්ල පළ කළෙමු,” ජපානයේ සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය (EEZ) තුළට වැටිය හැකි අභ්යවකාශ සුන්බුන් පිළිබඳව චීන බලධාරීන් ඉරිදා ජපානයේ වෙරළාරක්ෂක බලකායට දැනුම් දී ඇති බව ටෝකියෝ පැවසීය.
ජපාන රජයේ මූලාශ්රයක් උපුටා දක්වමින් කියෝඩෝ ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය සඳුදා වාර්තා කළේ මිසයිලය ජපානයේ EEZ කලාපයෙන් පිටත පතිත වී ඇති බවයි.
චීනය දිගු දුර මිසයිල මුහුදට එල්ල කිරීම දුර්ලභ සිදුවීමකි. චීනය අවසන් වරට අන්තර් මහද්වීපික බැලස්ටික් මිසයිලයක් අත්හදා බැලුවේ 2024 දී වන අතර එය රටේ වැඩිවන හමුදා හැකියාවන් ඉස්මතු කළේය.
චීනය කලාපය පුරා හමුදා ක්රියාකාරකම් වේගවත් කරන අතරතුර මෙම නවතම අත්හදා බැලීම සිදු වේ. තායිවානයේ ජ්යෙෂ්ඨ ආරක්ෂක නිලධාරියෙක් පැවසුවේ තායිවානයේ උච්චතම හමුදා අභ්යාස සමයේදී රුසියාව සමඟ ඒකාබද්ධ අභ්යාස ඇතුළුව චීන නාවික චලනයන්හි “ඉහළ යන ප්රවණතාවක්” නිරීක්ෂණය කරන බවයි.
Reuters ඇසුරිණි.
