හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවතත් වාණිජ යාත්රා සඳහා වසා දමන බවත් ඒ වෙත ළඟා වන ඕනෑම නෞකාවක් ඉලක්ක කරන බවත් ඉරානය පවසයි.
ඉරාන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) තම තීරණය සාධාරණීකරණය කරමින් එක්සත් ජනපදයේ අඛණ්ඩ අවහිර කිරීම්වලට දොස් පැවරුවේය.
ඉරාන විදේශ අමාත්යවරයා හෝමුස් තාවකාලිකව නැවත විවෘත කර ඇති බව නිවේදනය කිරීමෙන් දිනකට පසුව මෙම තීරණය ගෙන තිබේ.
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පැවසුවේ ඉරානයට තර්ජන මගින් එක්සත් ජනපදය “බ්ලැක්මේල්” කළ නොහැකි බවයි. ටෙහෙරානය මාස දෙකකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ හෝමුස් අවහිර කර ඇති අතර එමඟින් ගෝලීය බලශක්ති මිල ඉහළ ගිය බව ට්රම්ප් පෙන්නා දුන්නේය.
IRGC නාවික හමුදාව සෙනසුරාදා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් අනතුරු ඇඟවූයේ “පර්සියානු ගල්ෆ් හෝ ඕමාන් මුහුදේ නැංගුරම් ලෑමෙන් කිසිදු යාත්රාවක් ඉවත් නොකළ යුතු” බවයි.
සිකුරාදා රාත්රියේ සිට තම කළමනාකරණය යටතේ ඇති සමුද්ර සන්ධිය හරහා යාත්රා ගණනාවක් ගමන් කර ඇති නමුත්, එක්සත් ජනපදය ඉරාන වරාය අවහිර කිරීම නවත්වන තෙක් එය නැවත වසා දමන බව IRGC නාවික හමුදාව නිකුත් කළ නිවේදනයේ වැඩි දුරටත් සඳහන් විය.
“හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියට ළඟා වීම සතුරා සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමක් ලෙස සලකනු ලබන අතර එම නෞකා ඉලක්ක කරනු ලැබේ,” IRGC වැඩිදුරටත් පැවසීය.
දෙරට අතර සාම ගිවිසුමකට එකඟ වන තුරු ඉරාන වරායන් නාවික වශයෙන් අවහිර කිරීම දිගටම පවතින බව ට්රම්ප් සිකුරාදා පැවසීය. දැනට ක්රියාත්මක වන සති දෙකක සටන් විරාමය අප්රේල් 22 වන දිනෙන් අවසන් වීමට නියමිතය.
අප්රේල් 13 වන දින අවහිර කිරීම ක්රියාත්මක කිරීම ආරම්භ කළ දා සිට නැව් 23ක් හරවා යැවූ බව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පැවසීය.
ඉරානයේ උත්තරීතර ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලය (SNSC) පැවසුවේ මෙය සටන් විරාම ගිවිසුම උල්ලංඝනය කිරීමක් බවත්, සමුද්ර සන්ධිය තවමත් ක්රියාත්මක වන අතරතුර නැවත විවෘත කිරීම නවත්වන බවත්ය.
යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා වන සාකච්ඡා සම්බන්ධයෙන්, SNSC පැවසුවේ, ටෙහෙරානය “තත්ත්වය සමාලෝචනය කරමින් සිටින අතර තවමත් ප්රතිචාර දක්වා නොමැති” නව යෝජනා එක්සත් ජනපදය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.
ඉරානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර මෙම මස මුලදී පැවති සාම සාකච්ඡා එකඟතාවයකින් තොරව අවසන් විය.
“අපි ඉතා හොඳ සංවාද පවත්වනවා. එය ඉතා හොඳින් ක්රියාත්මක වෙනවා,” ට්රම්ප් සෙනසුරාදා ටෙහෙරාන් සමඟ සාකච්ඡා තත්ත්වය පිළිබඳව පැවසීය.
සෙනසුරාදා ඉරානය විසින් යාත්රාවලට පහර දුන් බවට වාර්තා කිහිපයක් තිබේ.
එක්සත් රාජධානියේ සමුද්රීය වෙළඳ මෙහෙයුම් (UKMTO) පැවසුවේ, ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් බෝට්ටු දෙකක් සමුද්ර සන්ධියේ දී නෞකාවකට වෙඩි තැබූ බවයි.
ඕමානයේ ඊසානදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ ස්ථානයකදී බහාලුම් නෞකාවක් “නාඳුනන ප්රහාරයකට” ලක් වූ අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බහාලුම් කිහිපයකට හානි සිදු වූ බව UKMTO පවසයි.
සමුද්ර සන්ධිය තරණය කිරීමට උත්සාහ කරන විට වෙඩි තැබීම්වලට ලක් වූ බව අවම වශයෙන් වෙළඳ යාත්රා දෙකක්වත් පැවසූ බව ආරංචි මාර්ග රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේදී අද (18) උදෑසන ඉන්දීය ධජය සහිත නැව් දෙකක් සම්බන්ධ වෙඩි තැබීමේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් තම දැඩි කනස්සල්ල පළ කිරීම සඳහා ඉරාන තානාපතිවරයා කැඳවූ බව ඉන්දීය විදේශ අමාත්යාංශය පැවසීය.
MarineTraffic ලුහුබැඳීමේ වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් දත්ත වලට අනුව, සමහර යාත්රාවලට සමුද්ර සන්ධිය කෙටියෙන් විවෘතව තිබියදී එය හරහා යාමට හැකි විය. IRGC ඔවුන්ට ප්රවේශය ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු අනෙක් අයට ඔවුන්ගේ ගමන් මාර්ගය වෙනස් කිරීමට සිදුවිය.
ලෝකයේ තෙල් හා ද්රව ස්වාභාවික වායු (LNG) වලින් 20%ක් පමණ සාමාන්යයෙන් ප්රවාහනය කරනු ලබන්නේ මෙම සමුද්ර සන්ධිය හරහා වන නමුත්, පෙබරවාරි 28 වන දින ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට පහර දීමත් සමඟ ආරම්භ වූ මෑත කාලීන ගැටුමේදී මෙම ගමනේ යෙදෙන නැව් සංඛ්යාව විශාල ලෙස අඩු වී තිබේ.
පටු හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ගල්ෆ් කලාපය අරාබි මුහුදට සම්බන්ධ කරන අතර තෙල් නිපදවන රාජ්යයන් කිහිපයකට මුහුදු මාර්ගයෙන් ළඟා වීමට ඇති එකම මාර්ගය එයයි. අර්බුදය හේතුවෙන් තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 100කට වඩා ඉහළ ගොස් තිබේ.
ඉරානය මීට පෙර ඉන්ධන නෞකා සහ අනෙකුත් නැව් වලට පහර දෙන බවට තර්ජනය කර ඇති අතර, තමන් බිම්බෝම්බ අටවා ඇති බවට අනතුරු අඟවා තිබේ.
මූලාශ්රය: https://www.bbc.com/news/articles/cx2631x6nelo
