ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවය (SriLankan Airlines) ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය මූල්ය හිසරදයන්ගේ දිගු ලැයිස්තුවට අලුත් නමක් නොවේ. එය අපගේ ජාතික ගුවන් සේවයයි, පියාසර කරන විට ආඩම්බරයේ සංකේතයක් වන අතර පාඩු සහ දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම් වලට ලක් වූ විට නිමක් නැති චෝදනාවලට ලක්වේ. ආණ්ඩු වෙනස් වී ඇත, නමුත් කතාව එලෙස ම පවතී.
අද තත්ත්වය කවදාවත් නො තිබූ තරම් නරකය. ගුවන් සේවය එහි වර්තමාන ස්වරූපයෙන් බේරා ගැනීම ප්රායෝගිකව කළ නොහැකි දෙයක් බවට පත්ව තිබේ. පසුගිය රජය ආයෝජකයින්ට ගුවන් සේවය භාර ගැනීමට හෝ හවුල් වීමට ආරාධනා කළ නමුත් විශ්වාසදායක පාර්ශවයක් උනන්දුවක් දැක්වූයේ නැත. හේතුව සරලය. ශේෂ පත්රය ගැඹුරින් සෘණාත්මක ය, නැතහොත් පාඩු ලබමින් සිටී.
ශ්රීලංකන් වාර්ෂික වාර්තාව 2024/25ට අනුව (2025 මාර්තු 31 දිනට) ශ්රීලංකන් එයාර්ලයින් සමූහය 2024 දී රුපියල් මිලියන 339,591ක අදායමක් වාර්තා කර ඇති අතර 2025 දී එය රුපියල් මිලියන 303,093ක් දක්වා පහළ බැස ඇති අතර එය රුපියල් මිලියන 36,498ක අඩුවීමකි. නමුත් 2025 දී මෙහෙයුම් වියදම 2024 දී රුපියල් මිලියන 312,929 සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 276,332 දක්වා රුපියල් මිලියන 36,597කින් අඩුවී ඇත.
වාර්ෂික වාර්තාව දක්වන ආකාරයට විනිමය ලාභය / (අලාභය)ට පෙර මෙහෙයුම් ලාභය / (අලාභය)2024 දී රුපියල් මිලියන 28,147ක් වූ අතර එය 2025 රුපියල් මිලියන 28,422ක් දක්වා රුපියල් මිලියන 275කින් අඩු වී ඇත. එසේම 2025 වසර සඳහා ශ්රීලංකන් සමූහයේ ලාභය /(අලාභය) 2024 දී රුපියල් මිලියන 7925ක් වූ අතර එය 2025 දී රුපියල් මිලියන 2735ක් වී ඇත.2024/25 වාර්ෂික වාර්තාවට අනුව ශ්රීලංකන් සමූහයේ මුළු වත්කම් 2024 දී රුපියල් මිලියන 201,648ක් වූ අතර එය 2025 දී රුපියල් මිලියන 189,256ක් දක්වා රුපියල් මිලියන12,392කින් පහළ වැටී ඇත.
මෙම වාර්තාවට අනුව ශ්රීලංකන් සමූහයේ පිරිසි බලයේ සමාන්ය 2024 දී 6648ක් වූ අතර එය 2025 දී 6786ක් දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර එක් සේවකයෙකුගේ ආදායම රුපියල් මිලියන 51.08 සිට රුපියල් මිලියන 44.66 දක්වා අඩු වී ඇත.
ශ්රීලංකන් සමාගම
ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම සම්බන්ධ සාකච්ඡාවේ දී වැඩි අවධානයක් යොමුවන්නේ SriLankan Airlines සමාගම සම්බන්ධයෙනි. 2024/25 වාර්ෂික වාර්තාවට අනුව ශ්රීලංකන් සමාගම 2024 දී රුපියල් මිලියන 333,614ක ආදායමක් වාර්තා කර ඇති අතර එය 2025 දී රුපියල් මිලියන 296,506 දක්වා රුපියල් මිලියන 37,108කින් පහත වැටී ඇත. මෙහෙයුම් වියදම 2024 දී රුපියල් මිලියන 312,739ක් වූ අතර එය 2025 දී රුපියල් මිලියන 275,694 දක්වා රුපියල් මිලියන 37,045කින් පහත වැටී ඇති අතර විනිමය ලාභය /(අලාභය)ට පෙර මෙහෙයුම් ලාභය / (අලාභය) 2024 දී රුපියල් මිලියන 22,360සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 22,472 දක්වා සුළු වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇත.
ශ්රීලංකන් සමාගමේ අලාභය 2024 දී රුපියල් මිලියන 3870ක් වූ අතර එය 2025 දී රුපියල් මිලියන 7594 දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර 2024 දී රුපියල් මිලියන 194,258ක් වූ මුළු වත්කම් 2025 දී රුපියල් මිලියන 181,971ක් දක්වා රුපියල් මිලියන 12,287කින් පහළ වැටී ඇත.
මගී ධාරිතාව
ගුවන් සමාගමක ලාභ ලැබීමට නම් මගී ධාරිතාව ඉතා වැදගත් වේ. ශ්රී ලංකාවේ සංචාරක ව්යාපාරය සහ විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්ව යාම් ඉහළ යමින් තිබෙන තත්ත්වයක් තුළ ජාතික ගුවන් සේවය මෙම මගීන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම වැදගත් කරුණකි. නමුත් ශ්රීලංකන් වාර්ෂික වාර්තාව 2024/25 දක්වන ආකාරයට මගී ධාරිතාව (ASK මිලියන) 2024 දී රුපියල් මිලියන 15,425ක් සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 14,714 දක්වා අඩුවී ඇත. ප්රවාහනය කරන ලද මගීන් (RPK මිලියන) 2024 දී රුපියල් මිලියන 12,198 සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 11,571 දක්වා අඩුවී ඇති අතර මගී පැටවුම් සාධක ප්රතිශතය 2024 දී 79.08% සිට 2025 දී 78.64% දක්වා අඩුවී ඇත.
සමස්ත ධාරිතාව (ATK මිලයන) 2024 දී රුපියල් මිලියන 2072 සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 1908 දක්වා අඩුවී ඇති අතර ප්රවාහනය කළ සමස්ත පැටවුම් (RTK මිලියන) 2024 දී රුපියල් මිලියන1394 සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 1338 දක්වා අඩුවී ඇත.
කාර්ය මණ්ඩල ඵලදායීතාවය
ශ්රීලංකන් සමාගමේ පිරිස් බලයේ සමාන්ය 2024 දී 5935ක් වූ අතර එය 2025 දී 6071 දක්වා වර්ධන වී ඇති අතර එක් සේවකයෙකුගේ ආදායම 2024 දී රුපියල් මිලියන 56.21සිට 2025 දී රුපියල් මිලියන 48.84 දක්වා අඩුවී ඇත.
ගුවන් යානා
ශ්රීලංකන් සමාගම සතු පටු බඳ සහිත ගුවන් යානා සංඛ්යාව 2024 දී 12ක් වූ අතර එය 2025 දී 13 දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර පුළුල් බඳ සහිත ගුවන් යානා සංඛ්යාව 2024 සහ 2025 වර්ෂවලදී 09ක් ලෙස ස්ථාවරව පැවැති අතර වසර අවසාන වන විට සේවයේ නියුතු ගුවන් යානා සංඛ්යාව 2024 දී 21ක් වූ අතර 2025 දී එය 22ක් දක්වා වර්ධනය වී තිබුණේය.
ශ්රී ලංකන් ගුවන් සමාගම වර්තමානයේ මුහුණ දී සිටින තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන්ෙAdvocata Institute හි ප්රධාන විධායක නිලධාරී ධනනාත් ප්රනාන්දු දීර්ඝ පැහැදිලි කිරීමක් කරමින් මෙසේ පෙන්වා දුන්නේය.
පසුගිය 2023/2024 වසරේ ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවය රුපියල් බිලියන 7.9ක පමණ ලාභයක් උපයා ඇති නමුත් 2024/2025 වසරේ එය රුපියල් බිලියන 2.7ක පමණ අලාභයක් වාර්තා කර තිබෙනවා. සමහරු තර්ක කරන්නේ ගුවන් සේවය රාජ්ය පාලනය යටතේ පැවතිය යුතු බවයි. නමුත් රජයට කොටස් විකිණීමට අවශ්ය වුව ද, ප්රශ්නය වන්නේ ණය බරින් මිරිකී සිටින ගුවන් සමාගමක් මිල දී ගැනීමට කැමති කවුද යන්න යි.
සත්යය නම්, ගැටලුව පෙනෙනවාට වඩා බරපතළ වීමයි. කනගාටුදායකම කොටස නම් කිසිසේත්ම ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සැලැස්මක් රජයට නොමැති වීමයි. රජය ගුවන් සමාගමේ මෙම යෝජනා පිළිගෙන පැහැදිලි මඟ පෙන්වීමකින් තොරව දිගටම ක්රියාත්මක වන බව පේනවා. ජාතික විගණන කාර්යාලයට අනුව, ගුවන් සේවය පවත්වා ගෙන යාම සඳහා අඛණ්ඩ රජයේ සහාය අවශ්යයි. පසුගිය වසරේ පමණක් බදු ගෙවන්නන් එයට රුපියල් බිලියන 20ක් එන්නත් කර තිබෙනවා.
SriLankan Airlines වෙත වසර ගණනාවක් පුරා මහජන මුදල් කොපමණ ප්රමාණයක් වියදම් කර ඇත්දැයි බලමු:
- 2010: රජය Emirate හි 6% ක කොටස් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 53කට ආපසු මිලදී ගනී.
- 2011/12: භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර හරහා රුපියල් බිලියන 3ක ප්රාග්ධන ආයෝජනයක්.
- 2014: නො ගෙවූ ඉන්ධන බිල්පත් සඳහා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවට ගෙවිය යුතු රුපියල් බිලියන 11ක් භාණ්ඩාගාරය විසින් පියවන ලදී.
- 2016: ශ්රී ලංකා ගුවන් සේවා ණය වගකීම් වලින් රුපියල් බිලියන 461ක් අවශෝෂණය කර ගැනීමට කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමැතිය ලබා දුන්නේය.
- 2023–2024: ශ්රී ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ණය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 510–553ක් අවශෝෂණය කර ගැනීමට රජය එකඟ වේ.
- 2024 පළමු භාගය: මුදල් ප්රවාහ සහාය සඳහා රුපියල් බිලියන 5ක කොටස් පුරවා ගැනීම.
- 2025 අයවැය: උරුම ණය සේවා / Legacy debt service සඳහා රුපියල් බිලියන 20ක වෙන් කිරීමක්.
Emirates සමාගමෙන් වෙන් වූ දා සිට, ශ්රීලන්කන් ගුවන් සමාගම නැවත නැවතත් උදව් පතා භාණ්ඩාගාරය වෙත ආපසු ගොස් තිබේ.
ගුවන් සේවය මෙහෙයුම් ලාභයක් පෙන්නුම් කළත්, එය ප්රමාණවත් නොවේ. බර සාධකය (load factor) සියයට 70ක් පමණ වන අතර, බිඳවැටීමේ ලක්ෂ්යය (break-even point) සියයට 76ක් පමණ වේ. ප්රධාන පාඩු සිදුවන්නේ මූල්ය පිරිවැයෙන්. එය සෑම වසරක ම දළ වශයෙන් රුපියල් බිලියන 30ක් වන අතර එය ආදායමට සාපේක්ෂව විශාල මුදලකි.
තරඟකාරීව සිටීමට නම්, ගුවන් සේවයට තම ගුවන් යානා සමූහය නවීකරණය කිරීමට සහ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීමට ආයෝජන අවශ්ය වේ. නමුත් රජයට අරමුදල් නොමැති අතර, භාණ්ඩාගාර ඇපකරයක් නොමැතිව කිසිදු ආයෝජකයෙකු හෝ ණයහිමියෙකු ඉදිරිපත් නොවනු ඇත. නව රාජ්ය ණය කළමනාකරණ පනත එවැනි ඇපකර වඩාත් දුෂ්කර හා මිල අධික කරයි.
සංචාරක ව්යාපාරය යථා තත්ත්වයට පත් වුව ද, ආදායම සහ මගීන් සංඛ්යාව ද පෙර වසරට සාපේක්ෂව පහත වැටී ඇත. ශ්රී ලංකා සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරියට අනුව, ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවය සංචාරකයින්ගෙන් සියයට 27ත් 30ත් අතර ප්රමාණයක් පමණක් රැගෙන යන අතර, සියයට 70කට ආසන්න ප්රමාණයක් වෙනත් ගුවන් සමාගම් හරහා පැමිණේ. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ සේවා ගැටලු, අලුත්වැඩියා ප්රමාදයන් සහ ශක්තිමත් තරඟකාරිත්වය ශ්රීලන්කන් වෙතින් මගීන් ඉවත් කරමින් සිටින බවයි.
කණ්ඩායම් මට්ටමින්, භූමි හැසිරවීම සහ ආහාර සැපයීම වැනි ඒකාධිකාරී ව්යාපාර සමහර පාඩු පියවා ගැනීමට උපකාරී වේ, නමුත් ඒවා සමස්ත ගුවන් සේවා කර්මාන්තයම අඩු තරඟකාරී කරයි.
අද ගුවන් සේවය ඈවර කළත්, එහි ණය පියවීමට තවමත් රුපියල් බිලියන 379ක් අවශ්ය වනු ඇත. ශ්රීලන්කන් ලංකා බැංකුව සහ මහජන බැංකුව වැනි රාජ්ය බැංකුවලට රුපියල් බිලියන 90ක් පමණ ණය වී ඇත. එම ණය කපා හැරීම බැංකු අංශයේ ස්ථාවරත්වයට හානි කරයි.
මූල්යමය දුෂ්කරතා මධ්යයේ වුව ද, ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවය තවමත් වැදගත් මාර්ගවල ක්රියාත්මක වන අතර විශිෂ්ට ආරක්ෂක වාර්තාවක් ඇත. මෙම සන්නාමය බොහෝ ශ්රී ලාංකිකයින්ට චිත්තවේගීය වටිනාකමක් ඇති බැවින්, ප්රතිව්යුහගත කිරීම සේවකයින්, වෘත්තීය සමිති සහ දේශපාලනඥයින්ගේ විරෝධයට මුහුණ දෙනු ඇත.
ඉතින්, කුමක් කළ හැකිද?
පළමු විකල්පය: ශේෂ පත්රය එකවර ම සකස් කරන්න. අවශ්ය බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් එන්නත් කරන්න, වගකීම් අවශෝෂණය කර ගන්න, පසුව උපාය මාර්ගික ආයෝජකයෙකු සොයන්න. අපි වසර ගණනාවක් තිස්සේ අර්ධ විසඳුම් උත්සාහ කර ඇති අතර, යම් ණය ප්රමාණයක් භාර ගෙන ගුවන් සේවය වඩා හොඳින් ක්රියා කරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙමු, නමුත් එම ප්රවේශය අසාර්ථක වී ඇත.
අපට බැරෑරුම් ආයෝජකයෙකු ආකර්ෂණය කර ගැනීමට අවශ්ය නම්, අපි එය සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු කර ගුවන් සේවා ක්ෂේත්රයේ ගැඹුරු අත්දැකීම් ඇති හවුල්කරුවෙකු සොයා ගත යුතුය. කෙසේ වෙතත්, මෙය පැහැදිලි ව්යවස්ථාදායක දිශාවක් සහ කාල රාමුවක් සමඟ කළ යුතුය. එසේ නොමැති නම්, ණය අවශෝෂණය කර ගුවන් සේවය ලාභයක් පෙන්වීමට පටන් ගත් පසු, ලාභ ලබන ජාතික ගුවන් සේවයක් පෞද්ගලීකරණය කිරීමේ අවශ්යතාවය ප්රශ්න කරමින් නව විවාදයක් මතු වනු ඇත. එවිට දේශපාලන ආර්ථිකය ප්රතිසංස්කරණ අවහිර කිරීමට ඉක්මනින් ගමන් කරනු ඇත, බදු ගෙවන්නා දැනටමත් පිරිසිදු කිරීම සඳහා ගෙවා ඇති බව අමතක කරයි.
දෙවන විකල්පය: ආයෝජකයින්ට වඩාත් ආකර්ශනීය කිරීම සඳහා ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවය මත්තල හෝ රත්මලාන ගුවන්තොටුපළ වැනි අනෙකුත් රාජ්ය වත්කම් සමඟ එක් කරන්න. මේ සඳහා සමහර ගුවන් හමුදා මෙහෙයුම් ස්ථානගත කිරීම සහ පුළුල් ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සැලැස්මක් සකස් කිරීම අවශ්ය විය හැකිය. නමුත් එවැනි ප්රවේශයක් සඳහා කාලය ගත වන අතර කාලය අපට නොමැති දෙයකි. අපි වැඩි කාලයක් බලා සිටින තරමට, අපි ගැඹුරට වැටෙන අතර, දේශපාලනික හා භූ දේශපාලනික අවශ්යතා වැඩි වැඩියෙන් සම්බන්ධ වේ.
ගුවන් සේවයට හෝ එහි සේවකයින්ට දොස් පැවරීමෙන් පලක් නැත. ගැටලුව ඇත්තේ අහසේ නොව භූමියේ ය. අපට සරලව ම සැලැස්මක් නැත. ගුවන් ගමන් සැලැස්මක් නොමැති ජාතික ගුවන් සමාගමකට පැවැත්මක් නැත. එනිසා ගුවන් ගමන් සැලැස්මක් මෙන්ම අලාභය අවම කර ගැනීම සඳහා තිරසාර වැඩපිළිවෙළක් ද ශ්රීලන්කන් වෙත කඩිනමින් අවශ්ය වනු ඇත.
- ජනතාවගේ රුපියල් කෝටි 2750ක් මකර කටට
හිටපු අමාත්ය චම්පික රණවකට අනුව ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම වර්තමානයේ මුහුණ දී සිටින ගැටලුව පසුගිය මහින්ද රාජපක්ෂ පාලනයේ, යහපාලන ආණ්ඩුවේ සහ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව විසින් ද නිර්මාණය කළ අර්බුදයේ ප්රකාශනයක් වන අතර වත්මන් ආණ්ඩුව එම අර්බුදය තව දුරටත් තීව්රර කරමින් සිටී. එසේම ‘දූෂණය නතර කිරීමෙන් පමණක්’ රාජ්ය ව්යවසායක ලාබ ලබන තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි බවට කදිම සාධකයක් බවට ද වත්මන් පාලනය යටතේ ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම පත්ව ඇති බව හිටපු අමාත්යවරයා පෙන්වා දුන්නේය. “ශ්රීලන්කන් ගුවන් සේවය ගැන ජාතික විගණන කාර්යාලය පසුගිය දා වාර්තාවක් නිකුත් කර තිබෙනවා. එම වාර්තාවේ ශ්රීලන්කන් ගුවන් සමාගම වර්තමානයේ මුහුණ දෙන ප්රශ්නයේ හරය නිසි ලෙස සාකච්ඡා කර තිබෙනවා. එහි පැහැදිලිව සඳහන් වෙනවා ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම පැහැදිලිව තමන්ගේ සම්පත් කාර්යක්ෂමව සහ ඵලදායී වන ආකාරයට සහ නීත්යුනුකූලව කරලා නැහැ කියන එක”
මෙහිදී චම්පික රණවක පෙන්වා දුන්නේ 2025 අයවැය ලේඛනයෙන් ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම වෙනුවෙන් ජනාධිපතිවරයා රුපියල් කෝටි 2000ක් වෙන් කළ බවයි.
ඒ අනුව ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගමේ 2025 වසරේ පාඩුව වන රුපියල් කෝටි 750 සමඟ රුපියල් කෝටි 2750ක අලාභයක් එම සමාගම වාර්තා කර ඇති බව පෙන්වා දුන් චම්පික රණවක මෙම පාඩුවට ඍජුව ජනාධිපතිවරයා වගකිව යුතු බව ද අවධාරණය කළේය.
සටහන – භාතිය බරුකන්ද
උපුටා ගැනීම – රතුඉර පුවත්පත, 2025 නොවැම්බර් 03 කලාපය
