ඉරානය නැව්වලට හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය තරණය කිරීමට ඉඩ නොදුන්නහොත් ඉරානයේ තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් විනාශ කරන බවට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තර්ජනය කිරීමෙන් පසු අද (06) උදෑසන ආසියාවේ තෙල් මිල ගණන් අස්ථාවර විය.
ඉරිදා සමාජ මාධ්යවල අසභ්ය වචනවලින් පිරුණු සටහනක් තබමින් ට්රම්ප් කියා සිටියේ අඟහරුවාදා වන විට තීරණාත්මක ජල මාර්ගය විවෘත නොකළහොත් එක්සත් ජනපදය ඉරාන බලාගාර සහ පාලම් වලට පහර දෙන බවයි.
බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයකට ඩොලර් 110කට වඩා ඉහළ ගියේය.
පෙබරවාරි 28 සිට ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරවලට පළිගැනීමක් ලෙස සමුද්ර සන්ධිය භාවිතා කිරීමට උත්සාහ කරන යාත්රාවලට පහර දෙන බවට ටෙහෙරානය තර්ජනය කිරීමත් සමඟ මැද පෙරදිග සිට තෙල් සහ ගෑස් නැව්ගත කිරීම් දැඩි ලෙස අඩාල වී ඇත.
එක්සත් ජනපදය, ඊශ්රායල සහ කලාපීය මූලාශ්ර උපුටා දක්වමින්, ගැටුම ස්ථිර ලෙස අවසන් කිරීමට හේතු විය හැකි දින 45ක සටන් විරාමයක කොන්දේසි පිළිබඳව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඉරානය සහ කලාපීය මැදිහත්කරුවන් කණ්ඩායමක් සාකච්ඡා කරමින් සිටින බව Axios වාර්තා කළේය.
බීබීසී ප්රවෘත්ති වාර්තාව සත්යාපනය කර නොමැති අතර අදහස් දැක්වීම සඳහා කළ ඉල්ලීමකට ධවල මන්දිරය වහාම ප්රතිචාර දැක්වූයේ නැත.
ආසියාවේ බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල 0.7% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 109.80ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, එක්සත් ජනපදය වෙළඳාම් කරන තෙල් මිල ඩොලර් 111.62 ක් ලෙස බොහෝ දුරට ස්ථාවර විය.
ලෝකයේ බලශක්ති නැව්ගත කිරීම් වලින් පහෙන් එකක් සාමාන්යයෙන් ගමන් කරන පටු ජල මාර්ගයේ නැව්ගත කිරීමට ඇති බාධා හේතුවෙන් ලොව පුරා බලශක්ති මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර ගෝලීය වශයෙන් ඉහළ උද්ධමනය පිළිබඳ කනස්සල්ල මතු වී තිබේ.
ට්රම්ප් ඉරානයට එරෙහි තර්ජන තීව්ර කිරීමෙන් පසු, ඉදිරි සති කිහිපය තුළ එක්සත් ජනපද ගුවන් ප්රහාර ඉරානය “ගල් යුගයට” යවනු ඇති බවට අනතුරු ඇඟවීමෙන් පසු පසුගිය සතියේ තෙල් මිල බැරලයක මිල ඩොලර් 100කට වඩා ඉහළ ගියේය.
ගල්ෆ් කලාපයේ තෙල් පහසුකම්වලට ඉරාන ප්රහාර සති අන්තයේ ද දිගටම පැවති අතර කුවේට්, බහරේන් සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ඛනිජ රසායනික කම්හල්වලට එල්ල වූ ප්රහාර රැල්ලක වගකීම ඉරිදා ටෙහෙරානය භාර ගත්තේය.
අද (06) ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) අනතුරු ඇඟවූයේ තම රටේ සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගැනීම දිගටම සිදුවුවහොත්, ඇමරිකානු ආර්ථික අවශ්යතාවලට එරෙහි ප්රහාර තීව්ර කරන බවයි.
ඉරිදා, සෞදි අරාබිය සහ රුසියාව වැනි ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානයේ ප්රධාන තෙල් නිපදවන සාමාජිකයින් ඇතුළත් වන ඔපෙක්+ – මැයි මාසයේදී බොරතෙල් නිෂ්පාදනයේ සුළු වැඩිවීමකට එකඟ විය.
නමුත් දිනකට නිෂ්පාදනය බැරල් 206,000කින් ඉහළ නැංවීම බොහෝ දුරට කඩදාසි මත පමණක් පවතිනු ඇත, මන්ද ගැටුම හේතුවෙන් කණ්ඩායමේ ප්රධාන සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකුට නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට නොහැකි වී තිබේ.
ඉරානය සමුද්ර සන්ධිය භාවිතා කරන නැව් වලට එරෙහි තර්ජන ඉවත් කිරීම සඳහා ට්රම්ප් විසින් ඉරානයට ලබා දී ඇති කාලසීමාවන් කිහිපයක් කල් දමා ඇති නමුත් දැඩි වචන සහිතව ඔහුගේ ඉල්ලීම් නැවත නැවතත් කළේය.
ට්රම්ප් ඉරිදා මෙසේ ලිවීය: “අඟහරුවාදා ඉරානයේ බලාගාර දිනය සහ පාලම් දිනය වනු ඇත, සියල්ල එකකින් ඔතා ඇත. ඒ හා සමාන දෙයක් සිදු නොවනු ඇත!!! පිස්සු අවජාතකයෝ, මගුල් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කරන්න, නැතහොත් ඔබ නිරයේ ජීවත් වනු ඇත – නරඹන්න! අල්ලාහ්ට ප්රශංසා වේවා. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ජේ. ට්රම්ප්”.
පැය කිහිපයකට පසු, එම වේදිකාවේම සටහනක ඔහු මෙසේ පැවසීය: “අඟහරුවාදා, නැගෙනහිර වේලාවෙන් රාත්රී 8:00 ට!”
සඳුදා ගිවිසුමකට එළඹීමට “හොඳ අවස්ථාවක්” ඇති බව ට්රම්ප් ෆොක්ස් නිව්ස් වෙත පැවසූ නමුත්, ඉක්මනින් ගිවිසුමකට එළඹෙන්නේ නැත්නම් “සියල්ල පුපුරවා හැර තෙල් පවරා ගැනීම” ගැන සලකා බලන බව පැවසීය.
ට්රම්ප් විසින් මීට පෙර පනවා තිබූ අවසාන දිනය “අසරණ, නොසන්සුන්, අසමතුලිත සහ මෝඩ” ලෙස හැඳින්වූ ඉරාන හමුදා නිලධාරි ජෙනරාල් අලි අබ්දුල්ලාහි අලිබාඩි, එය ප්රතික්ෂේප කළ අතර, ඇමරිකානු නායකයාට “නිරයේ දොරටු විවෘත වනු ඇත” යනුවෙන් ද පැවසීය.
මූලාශ්රය: බීබීසී
