ඉරානය සමඟ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය-ඊශ්රායල යුද්ධය නිසා ඇති වූ බලශක්ති සැපයුම් අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා රුසියානු ඛනිජ තෙල් වලට පනවා තිබූ සම්බාධක එක්සත් ජනපදය විසින් ලිහිල් කර තිබේ.
“ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළවල ස්ථාවරත්වය” ප්රවර්ධනය කිරීම “කෙටිකාලීන පියවර” අරමුණු කරගත් බව එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් පැවසීය.
නිවේදනය නොතකා, අද (13) නැවතත් තෙල් මිල බැරලයක මිල ඩොලර් 100ක් දක්වා ඉහළ ගිය අතර, එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත කොටස් වෙළෙඳපොළ පහත වැටුණි.
අමෙරිකාවේ මෙම පියවර යුරෝපයේ සහ කැනඩාවේ නායකයින්ගෙන් ද විවේචන එල්ල වූ අතර, එය පුටින්ගේ පාලනයට උපකාරී වනු ඇතැයි ඔවුන් අනතුරු ඇඟවීය.
ගල්ෆ් කලාපයේ නැව් සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් වලට එල්ල වූ ප්රහාර මෙන්ම හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළවල් සොලවා ඇති අතර, පෙර නොවූ විරූ සැපයුම් අර්බුදයක් නිර්මාණය කර තිබේ.
මෙම පියවර සම්බන්ධයෙන් ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස් පැවසුවේ රුසියාවට එරෙහිව පනවා ඇති ඉන්ධන අපනයන සම්බාධක ලිහිල් කිරීම වැරදි බව තමා විශ්වාස කරන බවත්, ඉරානයේ යුද්ධයෙන් යුක්රේනයට තම රට දක්වන සහයෝගය “අධෛර්යමත් හෝ අවධානය වෙනතකට යොමු නොකරන” බවත්ය.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම රුසියාවට එරෙහි සම්බාධක ඉවත් කිරීම “කිසිසේත්ම” යුක්ති සහගත නොවන බව ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් ද පවසා ඇති අතර, කැනේඩියානු අගමැති මාර්ක් කාර්නි පැවසුවේ රුසියාවට සහ එහි සෙවනැලි බලඇණියට එරෙහි සම්බාධක පවත්වා ගත යුතු බවයි.
සෞදි අරාබියේ සංචාරයකදී මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් එක්සත් රාජධානියේ විදේශ ලේකම් යෙවෙට් කූපර්, රුසියාව සහ ඉරානය “ගෝලීය ආර්ථිකය පැහැර ගැනීමට” උත්සාහ කරන බවට චෝදනා කරමින්, දෙරට අතර සබඳතා පෙන්වා දුන්නාය.
කෙසේ වෙතත්, රුසියානු තෙල් සඳහා සම්බාධක ලිහිල් කිරීමට එක්සත් ජනපදය ගත් තීරණය විවේචනය කිරීමෙන් ඇය වැළකී සිටි අතර, එය “නිශ්චිත, ඉලක්කගත ගැටලුවක්” ලෙස විස්තර කළාය.
ලෝකයේ තෙල්වලින් පහෙන් එකක් පමණ සාමාන්යයෙන් ගමන් කරන්නේ ඉරානය සහ ඕමානය අතර පටු නාලිකාවක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහාය. නමුත් ප්රචණ්ඩත්වය හේතුවෙන් තෙල් නැව් සති දෙකක් පමණ එකතැන නැංගුරම් ලා ඇති අතර තෙල් නිෂ්පාදකයින්ට නිෂ්පාදනය අඩු කිරීම ආරම්භ කිරීමට සිදුවිය. එය මිල ගණන් ඉහළ යාමට හේතු වී ඇති අතර ලොව පුරා පීඩාවන්ට හේතු වී ඇත.
භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකා තුනකට එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පසුව සහ ඉරාන නායකයා හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම දිගටම කරගෙන යන බවට සපථ කිරීමෙන් පසුව, එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය තුළ වර්ධනය වන ඉරාන තර්ජන ඉවත් කිරීමට එක්සත් ජනපදය කටයුතු කරමින් සිටින බවයි.
එක්සත් ජනපදය දායක වූ බැරල් මිලියන 172ක් ඇතුළුව වාර්තාගත තෙල් බැරල් මිලියන 400ක් මුදා හැරීමට පොරොන්දු වෙමින්, පීඩනය ලිහිල් කිරීම සඳහා ජාත්යන්තර බලශක්ති ඒජන්සිය (IEA) ගත් පියවර තෙල් මිල අඩු කිරීමට අසමත් විය.
ට්රම්ප් සහ අනෙකුත් නිලධාරීන් ද කාලරාමුවක් නියම නොකර, “හැකි ඉක්මනින්” සමුද්ර සන්ධියේ නැව් සඳහා නාවික ආරක්ෂක සේවා සපයන බව පවසා තිබේ.
සම්බාධක ලිහිල් කිරීමේ නවතම පියවර රුසියානු තෙල් බැරල් මිලියන 100කට පමණ බලපානු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, රුසියාව පැවසුවේ ඒවා දැනට ප්රවාහනය කරමින් පවතින බවයි.
තාවකාලික සම්බාධක නිදහස් කිරීම අප්රේල් 11 වන දින දක්වා පවතින බව ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයා පැවසීය.
මැදපෙරදිග ගැටුම මොස්කව් නගරයට ප්රයෝජනවත් විය හැකි බවත් යුක්රේනයේ යුද්ධය අවසන් කිරීමෙන් ජාත්යන්තර අවධානය වෙනතකට යොමු කළ හැකි බවත් මෙම තීරණය මගින් නැවතත් කනස්සල්ලට හේතු විය.
යුක්රේන ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි සිකුරාදා පැරිසියේ පැවති මාධ්ය හමුවකදී කියා සිටියේ, එක්සත් ජනපදයේ තීරණය රුසියාවට “යුද්ධය සඳහා ඩොලර් බිලියන 10ක් පමණ ලබා දිය හැකි” බවත්, එය “නිසැකවම සාමයට උදව් නොකරන” බවත්ය.
ඒ අතර විශ්ලේෂකයින් පැවසුවේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සමනය කිරීමට මෙම තීරණය එතරම් දෙයක් නොකරනු ඇති බවයි.
“මෑතකදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද සංචිත බැරල් මිලියන 400ක් මුදා හැරීම පවා තෙල් මිලට කිසිදු බලපෑමක් ඇති කළේ නැත, එය තවමත් බැරලයකට ඩොලර් 100ක් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ,” බලශක්ති සහ දේශගුණික බුද්ධි ඒකකයේ (ECIU) ප්රවාහන ප්රධානී කොලින් වෝකර් පැවසීය.
රුසියානු තෙල් සඳහා සම්බාධක ලිහිල් කිරීමේදී එක්සත් රාජධානියේ එක්සත් ජනපද ක්රමය අනුගමනය නොකරන බව එක්සත් රාජධානියේ බලශක්ති අමාත්ය මයිකල් ෂෑන්ක්ස් පැවසීය.
ඔහු මෙසේ පැවසීය: “අපට කිසිසේත්ම ලබා ගත නොහැකි දෙය නම් පුටින් ක්රෙම්ලිනයේ වාඩි වී සිටීම යුද යන්ත්රයේ ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථාවක් ලෙස දැකීමයි.”
නමුත් රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින්ගේ ආර්ථික නියෝජිත කිරිල් දිමිත්රිව් පැවසුවේ එක්සත් ජනපදය “පැහැදිලිවම ඵලදායී ලෙස පිළිගනිමින් සිටින බවයි: රුසියානු තෙල් නොමැතිව ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ ස්ථාවරව පැවතිය නොහැක”. ඔහු අවධාරණය කළේය.
“වර්ධනය වන බලශක්ති අර්බුදය මධ්යයේ, රුසියානු බලශක්ති ප්රභවයන් සඳහා වන සීමාවන් තවදුරටත් ලිහිල් කිරීම වඩ වඩාත් නොවැළැක්විය හැකි බව පෙනේ,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
මූලාශ්රය: https://www.bbc.com/news/articles/clyzj3g3pygo
