ඊශ්රායලය විසින් ලෙබනනයට එල්ල කරන දරුණු ප්රහාර එක්සත් ජනපදය සමඟ සිදු කිරීමට යෝජිත සාම සාකච්ඡාවලට බරපතළ බාධාවක් වනු ඇතැයි ඉරානයේ ප්රධාන සාකච්ඡාකරු සහ කථානායක මොහොමඩ් බාගර් කලීබාෆ් පවසයි.
ඔහු පවසන්නේ ඊශ්රායලයට පළිගැනීමේ ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමට නියමිත බවයි.
මොහොමඩ් බාගර් කලීබාෆ්ගේ මෙම අනතුරු ඇඟවීමත් සමඟ මැදපෙරදිග කලාපයේ අස්ථාවරත්ය යළි වර්ධනය විය. ඉස්ලාමාබද්හි ආරම්භ වීමට නියමිත සාම සාකච්ඡා සඳහා දෙපාර්ශ්වයම තියුණු ලෙස ප්රතිවිරුද්ධ න්යාය පත්ර සකස් කර ඇති අතර සති දෙකක සටන් විරාමය එතෙක් පවතිනු ඇත්ද යන්න පැහැදිලි නැත.
ඉරානය සමඟ පෙලගැසී සිටින හිස්බුල්ලා සන්නද්ධ කණ්ඩායමට එරෙහිව සමාන්තර යුද්ධයක් දියත් කිරීමෙන් ඊශ්රායලය දැනටමත් එම සටන් විරාමයේ කොන්දේසි කිහිපයක් උල්ලංඝනය කර ඇති බවත්, ඉරානය සිය න්යෂ්ටික අභිලාෂයන් අත්හරින ලෙස අවධාරණය කිරීමෙන් එක්සත් ජනපදය ගිවිසුම උල්ලංඝනය කර ඇති බවත් ඉරාන කතානායකවරයා පැවසීය.
“එවැනි තත්වයක් තුළ, ද්විපාර්ශ්වික සටන් විරාමයක් හෝ සාකච්ඡා අසාධාරණයි,” ඔහු නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසීය.
සති දෙකක සටන් විරාමය ලෙබනනය ආවරණය නොකළ බව ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පැවසූ අතර, ප්රහාර දිගටම කරගෙන යන බව ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු පැවසීය.
“මම හිතන්නේ ඉරාන වැසියන් හිතුවේ සටන් විරාමයට ලෙබනනයත් ඇතුළත් කියලා, නමුත් ඒක එහෙම වුණේ නැහැ,” ඇමරිකානු දූත පිරිසට නායකත්වය දෙන එක්සත් ජනපද උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් පැවසීය.
ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් ද දෙපාර්ශ්වය බොහෝ දුරස්ව සිටින බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. යුද්ධයට පදනම ලෙස ට්රම්ප් සඳහන් කළ එක් සාධකයක් වූයේ එයයි.
න්යෂ්ටික අවි බවට පත් කළ හැකි යුරේනියම් පොහොසත් කිරීම නැවැත්වීමට ඉරානය එකඟ වූ බව ට්රම්ප් පැවසූ අතර, ධවල මන්දිරය පැවසුවේ ඉරානය එහි පවතින සංචිත ආපසු ලබා දෙන බවට ඇඟවුම් කර ඇති බවයි.
“ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉරානය සමඟ එක්ව, ගැඹුරින් වළලනු ලැබූ … න්යෂ්ටික ‘දූවිලි’ සියල්ල හාරා ඉවත් කරනු ඇත,” ට්රම්ප් සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ පැවසීය.
කෙසේ වෙතත්, සටන් විරාමයේ කොන්දේසි යටතේ යුරේනියම් පොහොසත් කිරීම දිගටම කර ගෙන යාමට අවසර දී ඇති බව කලීබාෆ් පැවසීය.
දහස් ගණනක් මරා දැමූ සති පහක් පුරා පැවති යුද්ධයෙන් එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය ජයග්රහණය ප්රකාශ කළ ද, ඔවුන්ගේ මූලික ආරවුල් තවමත් විසඳී නොමැත. පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ මැද පෙරදිග හැඩගස්වා ගත හැකි සාම ගිවිසුමක් සඳහා වන තරඟකාරී ඉල්ලීම්වලට සෑම පාර්ශ්වයක්ම ඇලී සිටිති.
අවිනිශ්චිතතාවය තිබියදීත්, ලෝක කොටස් දර්ශක ඉහළ ගිය අතර තෙල් මිල 14% කින් පහත වැටී බැරලයකට ඩොලර් 95ට ආසන්නව ස්ථාවර විය.
එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල් ඒකාබද්ධ ප්රහාර ආරම්භ වීමට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල ඩොලර් 25ක් පමණ ඉහළ මට්ටමක පවතී.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ කලාපයේ දැවැන්ත එක්සත් ජනපද මිලිටරි ආයෝජන තිබියදීත්, සමුද්ර සන්ධිය මත තම ග්රහණය හරහා ගල්ෆ් බලශක්ති සැපයුම් කපා හැරීමට ටෙහෙරානය අලුතින් පෙන්නුම් කළ හැකියාව, ගැටුම ගල්ෆ් කලාපයේ බල ගතිකය දැනටමත් වෙනස් කර ඇති ආකාරය පෙන්නුම් කරයි.
ඊශ්රායලය “කොකා ගැසීමට ඇඟිල්ල දිගු කර ඇති” බවත් “ඕනෑම මොහොතක” නැවත සටන් කිරීමට සූදානම් බවත් නෙතන්යාහු පැවසීය.
බදාදා ලෙබනනය පුරා ඊශ්රායලය එල්ල කළ ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් 254 දෙනෙකු මිය ගිය බව ලෙබනනයේ සිවිල් ආරක්ෂක සේවය පැවසීය. වැඩිම මරණ සංඛ්යාවක් වාර්තා වූයේ අගනුවර වන බේරූට්හි වන අතර එහිදී ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් 91 දෙනෙකු මිය ගිය බව එහි සඳහන් විය. සිවිල් වැසියන්ට ඉවත් වීමට සුපුරුදු අනතුරු ඇඟවීම් නොමැතිව ඊශ්රායල ප්රහාර කිහිපයක් එල්ල වූ බව පදිංචිකරුවන් පැවසීය.
“සටන් විරාම උල්ලංඝනයන්ට” ප්රතිචාර වශයෙන් උතුරු ඊශ්රායලයට රොකට් ප්රහාර එල්ල කළ බව ලෙබනනයේ ඉරාන පිටුබලය ලබන සටන්කාමී කණ්ඩායම වන හිස්බුල්ලා අද අලුයම පැවසීය.
ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් ලෙබනනයට එල්ල කරන ලද අවිචාරවත් ඊශ්රායල ප්රහාර “හැකි තරම් ප්රබල වචනවලින්” හෙළා දුටු අතර, සටන් විරාමයෙන් ලෙබනනය “සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය කළ යුතු” බව පැවසීය.
යුරෝපීය රටවල් 13ක, ජපානයේ සහ කැනඩාවේ නායකයින් ද සටන් විරාමය සාදරයෙන් පිළිගනිමින් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත් කළ අතර, “දරුණු ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදයක් වළක්වා ගැනීම සඳහා” සතුරුකම් කඩිනමින් අවසන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.
තෙල් කර්මාන්ත මූලාශ්රයකට අනුව, අවහිර කරන ලද හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය මඟ හැරීම සඳහා භාවිතා කර ඇති සෞදි අරාබියේ තෙල් නල මාර්ගයක් ඇතුළුව, ඉරානය අසල ගල්ෆ් රටවල තෙල් පහසුකම්වලට ද පහර දුන්නේය. කුවේට්, බහරේන් සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ද මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර වාර්තා කළේය.
බලපත්රයක් නොමැතිව යාත්රා කරන යාත්රා සඳහා හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දමා තිබූ අතර, ගමනාගමනය නැවත ආරම්භ කිරීමට පෙර නිල පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්ය බව නැව්කරුවන් පැවසූහ.
ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක නාවික හමුදාව හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ විකල්ප නැව් මාර්ග පෙන්වන සිතියමක් පළ කර ඇති අතර එමඟින් නැව්වලට නාවික බිම්බෝම්බ වළක්වා ගත හැකි බව ඉරාන ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය වන ISNA පැවසීය.
අන්තර්ජාල පළ කිරීම් රාශියකින්, ට්රම්ප් ඉරානයට ආයුධ සපයන ඕනෑම රටකින් ලැබෙන සියලුම භාණ්ඩ සඳහා 50%ක නව තීරුබදු ප්රකාශයට පත් කළ නමුත් එසේ කිරීමට ඔහුට බලයක් නොමැත.
ඉරාන ධජ ලෙලවමින් සහ එක්සත් ජනපදයේ සහ ඊශ්රායලයේ ධජ පුළුස්සා දමමින්, එක රැයකින් ඉරානයේ වීදිවලට රැස්වූ ජනතාව සටන් විරාමය ජයග්රහණයක් ලෙස සැමරූහ. නමුත් ගිවිසුමක් ක්රියාත්මක නොවනු ඇතැයි යන බියක් ද තිබුණි.
“රාජ්ය තාන්ත්රික කටයුතු ක්රියාත්මක වීමට ඊශ්රායලය ඉඩ නොදෙන අතර ට්රම්ප් හෙට ඔහුගේ මතය වෙනස් කළ හැකිය. නමුත් අවම වශයෙන් අපට ප්රහාර නොමැතිව අද රාත්රියේ නිදා ගත හැකිය,” ටෙහෙරානයේ රජයේ සේවකයෙකු වන 29 හැවිරිදි අලිරේසා දුරකථනයෙන් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.
මූලාශ්රය: රොයිටර්
