සටන් විරාම සැලැස්ම සම්බන්ධයෙන් ඉක්මනින් ක්රියා කරන ලෙස ට්රම්ප් ඉරානයෙන් ඉල්ලා සිටී
එක්සත් ජනපද යෝජනාව සමාලෝචනය කරමින් සිටින නමුත් යුද්ධය අවසන් කිරීම පිළිබඳ කිසිදු සාකච්ඡාවක් නොමැති බව ඉරාන විදේශ අමාත්යවරයා පැවසීමෙන් පසු, සති හතරකට ආසන්න කාලයක් පවතින සටන් අවසන් කිරීම සඳහා වන ගිවිසුමක් පිළිබඳව “බැරෑරුම්ව” සලකා බලන ලෙස එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් අද (26) ඉරානයට අනතුරු ඇඟවීය.
එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර “වක්ර සාකච්ඡා” පාකිස්තානය විසින් යවන ලද පණිවිඩ හරහා සිදුවෙමින් පවතින අතර, තුර්කිය සහ ඊජිප්තුව ඇතුළු අනෙකුත් රාජ්යයන් ද මැදිහත්වීමේ උත්සාහයන්ට සහාය දක්වන බව පාකිස්තාන විදේශ අමාත්යවරයා පැවසීය.
නමුත් ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරක්චි පැවසුවේ මෙය සාකච්ඡා කිරීමක් නොවන බවයි. “අපගේ මිත්ර රටවල් හරහා ලබා දෙන පණිවිඩ සහ අපගේ ස්ථාවරයන් ප්රකාශ කිරීමෙන් හෝ අවශ්ය අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කිරීමෙන් අප ප්රතිචාර දක්වන පණිවිඩ සාකච්ඡා හෝ සංවාදය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නැහැ” අරක්චි පැවසීය.
“වර්තමානයේ, අපගේ ප්රතිපත්තිය වන්නේ ප්රතිරෝධය දිගටම කරගෙන යාම සහ රට ආරක්ෂා කිරීමයි, අපට සාකච්ඡා කිරීමට කිසිදු අදහසක් නැත,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
ට්රම්ප් අද (26) Truth Social හි සටහනක සඳහන් කළේ ඉරානය “මිලිටරිමය වශයෙන් විනාශ කර ඇති බවත්, නැවත පැමිණීමට කිසිදු අවස්ථාවක් නොමැති බවත්” සහ ගනුදෙනුවක් සඳහා “ආයාචනා කරන” බවත්ය.
ඉරාන සාකච්ඡාකරුවන් “ඉතා වෙනස් සහ ‘අමුතු'” ලෙස හැඳින් වූ ට්රම්ප් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “ප්රමාද වීමට පෙර ඔවුන් ඉක්මනින් බැරෑරුම් වීම වඩා හොඳයි, මන්ද එය සිදු වූ පසු, ආපසු හැරීමක් නොමැති අතර එය ලස්සන නොවනු ඇත.”
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට පහර දීමෙන් පසු මැද පෙරදිග පුරා මියගිය දහස් ගණනක් ජනතාව අතර ඉරාන ඉහළ නිලධාරීන් සිටින අතර එක්සත් ජනපදය සාකච්ඡා කරන්නේ කවුරුන් සමඟ ද යන්න ට්රම්ප් හඳුනාගෙන නොමැත. එතැන් සිට ඉරානය ඊශ්රායලයට, ඇමරිකානු කඳවුරුවලට සහ ගල්ෆ් රාජ්යයන්ට එරෙහිව ප්රහාර දියත් කර ඇත.
ඉරාන ඉල්ලීම් ඉටු වුවහොත් යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කිරීමට ටෙහෙරානයට යම් කැමැත්තක් ඇති බව අරක්චිගේ ප්රකාශවලින් යෝජනා කළ ද, දෙපාර්ශ්වය විසින්ම දක්වා ඇති ස්ථාවරයන් අනුව එවැනි ඕනෑම සාකච්ඡාවක් ඉතා අපහසු වනු ඇත.
ගැටුම අවසන් කිරීම සඳහා වන කරුණු 15කින් යුත් එක්සත් ජනපද යෝජනාවට ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන විසුරුවා හැරීම සහ එහි මිසයිල මැඩපැවැත්වීම සිට හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය ඵලදායී ලෙස භාරදීම දක්වා ඉල්ලීම් ඇතුළත් බව මූලාශ්ර සහ වාර්තා පවසයි.
යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට ඉරානය සිය ස්ථාවරය දැඩි කර ඇති අතර, අනාගත මිලිටරි ක්රියාමාර්ගවලට එරෙහිව සහතික, හානි සඳහා වන්දි සහ සමුද්ර සන්ධියේ විධිමත් පාලනය ඉල්ලා සිටින බව ඉරාන ආරංචි මාර්ග පවසයි. ඕනෑම සටන් විරාම ගිවිසුමකට ලෙබනනය ඇතුළත් කළ යුතු බව ද ඉරානය අතරමැදියන්ට පැවසූ බව කලාපීය ආරංචි මාර්ග පැවසීය.
ඉස්ලාමාබාද්හි ඉරාන තානාපති කාර්යාල නිලධාරියෙකු පැවසුවේ ඉස්ලාමාබාද්හි සාකච්ඡා තවමත් මේසය මත පවතින බවත් පකිස්ථානය ටෙහෙරානය සඳහා වඩාත් සුදුසු ස්ථානය බවත්ය.
බටහිර රාජ්ය තාන්ත්රිකයෙකු පැවසුවේ එක්සත් ජනපදය “උපරිමවාදී” ස්ථාවරයක් ගෙන ඇති බවත් වොෂින්ටනය සැබවින්ම යුද්ධය අවසන් කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ ද නැතහොත් අනාගත භූමි මෙහෙයුමකට සූදානම් වීමට කාලය ගන්නේ ද යන්න පිළිබඳව සැකයන් පවතින බවය.
අද ඉරානය ඊශ්රායලයට මිසයිල රැළි කිහිපයක් දියත් කළේය. ටෙල් අවිව් සහ අනෙකුත් ප්රදේශවල ගුවන් ප්රහාර සයිරන් නිකුත් කරමින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් පස් දෙනෙකු තුවාල ලැබීය.
ඉරානයේ, දකුණු දිග බන්ඩාර් අබ්බාස් නගරයේ නේවාසික කලාපයකට සහ දකුණු දිග ෂිරාස් නගරයේ තදාසන්න ප්රදේශයේ ගම්මානයකට ප්රහාර එල්ල වූ අතර එහිදී යෞවන සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු මිය ගිය බව ඉරානයේ තස්නිම් ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය පැවසීය. ඉස්ෆහාන්හි විශ්ව විද්යාල ගොඩනැගිල්ලකට පහර දී ඇති බව වාර්තා විය.
ඊශ්රායල නිලධාරීන් පැවසුවේ ඊශ්රායලය ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ නාවික අණදෙන නිලධාරියා මරා දැමූ බවත්, ඉරාන හැකියාවන් පිරිහීමට ලක් කළ බැවින් තවත් බොහෝ ඉලක්ක ඉතිරිව ඇති බවත්ය.
කෙසේ වෙතත්, සාකච්ඡා හවුල්කරුවන් විය හැකි පුද්ගලයින් ඉලක්ක නොකරන ලෙස ඊශ්රායලයට බලපෑම් කරන ලෙස පාකිස්තානය වොෂින්ටනයෙන් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව, ඊශ්රායලය අරක්චි සහ ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බකර් කලීබාෆ් ඔවුන්ගේ පහර ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කළ බව සාකච්ඡාව පිළිබඳ දැනුමක් ඇති පාකිස්තාන මූලාශ්රයක් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය. ඊශ්රායල හමුදා ප්රකාශකයෙක් අදහස් දැක්වීම ප්රතික්ෂේප කළේය.
පෙර සැසියේදී ගෝලීය කොටස් වෙලඳපොළවල් ඉහළ නැංවූ ගැටුමට විසඳුමක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තු අද අඳුරු වූ අතර තෙල් මිල නැවත ඉහළ ගියේය.
ඉතිහාසයේ දරුණුතම බලශක්ති කම්පනයට හේතු වූ ගැටුමේ බලපෑම කලාපයෙන් ඔබ්බට පැතිරී ඇත.
ලෝකයේ තෙල් හා ද්රව ස්වාභාවික ගෑස් වලින් පහෙන් එකක් සඳහා මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීමත් සමඟ, බලපෑම ප්ලාස්ටික් සහ ගුවන් සේවා වල සිට තාක්ෂණය, සිල්ලර වෙළඳාම සහ සංචාරක දක්වා අංශ හරහා පැතිර යමින් පවතී.
සමහර රජයන් COVID වසංගතය අතරතුර අවසන් වරට භාවිතා කළ ආධාරක පියවර කිරා මැන බලමින් සිටී. ගොවීන් තම ට්රැක්ටර් සඳහා ඩීසල් ලබා ගැනීමට අරගල කරන අතර ජුනි මාසය දක්වා යුද්ධය දිගටම පැවතුනහොත් තවත් මිලියන ගණනක් ජනතාව දැඩි කුසගින්නට මුහුණ දෙනු ඇතැයි ලෝක ආහාර වැඩසටහන ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
අබුඩාබි රාජ්ය තෙල් සමාගමක් වන ADNOC හි ප්රධාන විධායක නිලධාරී සුල්තාන් අල් ජාබර් ඉරානයට “ආර්ථික ත්රස්තවාදය” සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කළේය.
“මේ ආකාරයෙන් ගෝලීය ආර්ථිකය අස්ථාවර කිරීමට කිසිදු රටකට ඉඩ දිය නොහැකයි”අල් ජාබර් එක්සත් ජනපදයේ කළ කතාවකදී පැවසීය.
ගල්ෆ් හරහා මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා හුවමාරු කිරීම් අද ද දිගටම පැවතුනි.
අබුඩාබි හි, බැලස්ටික් මිසයිලයකින් සුන්බුන් හේතුවෙන් පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු මිය ගොස් තවත් තිදෙනෙකු තුවාල ලැබූ බව රජය පැවසීය.
මූලාශ්රය – රොයිටර්
