එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් පසුගිය සිකුරාදා පැනවූ දැඩි ආනයන බදු බොහොමයක් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවහිර කිරීමෙන් පසු, ඔහුගේ නව ගෝලීය තීරුබදු 10% කින් ක්රියාත්මක වී තිබේ.
පසුගිය සතියේ තීන්දුවෙන් පැය කිහිපයකට පසු, ජනාධිපතිවරයා පෙබරවාරි 24 වන දින සිට නව බද්ද පැනවීමට විධායක නියෝගයකට අත්සන් තැබීය.
සෙනසුරාදා ට්රම්ප් 15%ක බද්දක් පනවන බව පැවසූ බැවින් නව තීරුබදු අනුපාතය අපේක්ෂා කළ ප්රමාණයට වඩා අඩුය. කෙසේ වෙතත්, අනුපාතය වැඩි කිරීම සඳහා නිල නියෝගයක් තවමත් නිකුත් කර නොමැත.
“මම හිතන්නේ ඒක අවුල් සහගත තත්ත්වය තවත් වැඩි කරනවා,” වේගයෙන් වෙනස් වන තීරුබදු සහ ව්යාපාර කෙරෙහි ඒවායේ බලපෑම ගැන සඳහන් කරමින් ING ආයෝජන බැංකුවේ විශ්ලේෂකයෙකු වන කාර්ස්ටන් බ්රෙසෙස්කි පැවසීය.
“අවිනිශ්චිතතාවය අතින් අපි ගිය වසරේ සිටි තැනටම නැවත පැමිණ තිබෙනවා. සැබෑ පූර්ණ තීරුබදු යුද්ධයක – වෙළඳ යුද්ධයක – උත්සන්න වීමේ අවදානම පසුගිය වසරට වඩා පැහැදිලිවම ඉහළයි” ඔහු පැවසුවේ, එක්සත් ජනපදයේ වෙළඳ හවුල්කරුවන් පළිගැනීමේ වැඩි අවදානමක් දැන් පවතින බවයි.
සිකුරාදා ට්රම්ප් විසින් අත්සන් කරන ලද විධායක නියෝගයේ සඳහන් වූයේ තාවකාලික ආනයන බද්ද “මූලික ජාත්යන්තර ගෙවීම් ගැටලු විසඳීමට සහ ඇමරිකානු කම්කරුවන්ට, ගොවීන්ට සහ නිෂ්පාදකයින්ට ප්රතිලාභ සැලසීම සඳහා අපගේ වෙළඳ සබඳතා නැවත සමතුලිත කිරීම සඳහා පරිපාලනයේ කටයුතු දිගටම කරගෙන යාමට” අදහස් කරන බවයි.
පරිපාලනය විසින් 1974 වෙළඳ පනතේ 122 වගන්තිය යටතේ බද්ද ක්රියාත්මක කරනු ලබන අතර, එමඟින් ජනාධිපතිවරයාට කොංග්රස් මණ්ඩලයේ අනුමැතියකින් තොරව දින 150ක් සඳහා ගාස්තුව පැනවීමට ඉඩ සලසයි.
ඇමරිකාවේ වෙළඳ හිඟය අඩු කිරීම සඳහා තීරුබදු අවශ්ය බව ජනාධිපතිවරයා තර්ක කර ඇත. නමුත් හිඟය පසුගිය සතියේ නැවුම් ඉහළම අගයට ළඟා වූ අතර, 2024 ට සාපේක්ෂව 2.1% කින් පුළුල් වී දළ වශයෙන් ඩොලර් ට්රිලියන 1.2ක් විය.
නවතම නිල දත්ත වලට අනුව, 1977 ජාත්යන්තර හදිසි ආර්ථික බලතල පනත (IEEPA) භාවිතා කරමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය දැනටමත් අවම වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 130 ක තීරුබදු එකතු කර ගෙන තිබේ.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ තීන්දුව දැඩි ලෙස විවේචනය කර ඇති ට්රම්ප්, එය “හාස්යජනක, දුර්වල ලෙස ලියා ඇති සහ අසාමාන්ය ලෙස ඇමරිකානු විරෝධී” බව පවසමින් එය හැඳින්වීය.
6-3 ක තීන්දුවකින්, එක්සත් ජනපදයේ ඉහළම අධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් සොයා ගත්තේ, පසුගිය වසරේ IEEPA භාවිතා කරමින් පුළුල් ගෝලීය තීරුබදු හඳුන්වා දුන් විට ජනාධිපතිවරයා තම බලතල ඉක්මවා ගොස් ඇති බවයි.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් පසු, මෑත කාලීන වෙළඳ ගිවිසුම් සමඟ “සෙල්ලම් කරන” රටවලට ඉහළ තීරු බදු පනවන බවට ට්රම්ප් සඳුදා තර්ජනය කළේය.
ඔහුගේ අනතුරු ඇඟවීම පැමිණියේ, ලොව පුරා රටවල් මෙම තීරණයෙන් පසු තීරුබදු සහ වෙළඳ ගිවිසුම් පවතිනු ඇත්දැයි තක්සේරු කරමින් සිටින බව පැවසීමත් සමඟ ය.
එක්සත් රාජධානිය සමඟ ඇති කර ගත් තීරුබදු ගිවිසුමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ගරු නොකරන්නේ නම්, කිසිදු අන්යෝන්ය ක්රියාමාර්ගයක් “මේසයෙන් බැහැර” නොවන බව එක්සත් රාජධානිය පැවසූ නමුත්, “කිසිවෙකුට වෙළඳ යුද්ධයක් අවශ්ය නැත” යනුවෙන් ද පැවසීය.
ගිම්හානයේදී ඇති කරගත් ගිවිසුමකට තම අනුමැතිය අත්හිටුවන බව යුරෝපා සංගමය පැවසීය.
“තත්ත්වය තවත් නරක අතට හැරුනොත් අපි ප්රතිචාර දැක්විය යුතුයි” යැයි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ සබඳතා සඳහා වූ යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තු නියෝජිත කණ්ඩායමේ සභාපති බ්රැන්ඩෝ බෙනිෆෙයි පැවසුවේ, යුරෝපා සංගමය තීරුබදු සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් ඉල්ලා සිටි බවයි.
“මම හිතන්නේ ඔබ ගෞරවය ඉල්ලා සිටිය යුතුයි,” ඔහු පැවසීය. “මගේ ආයාචනය නම්, අපට මේ ආකාරයෙන් සලකනවාට අකමැති ලෝකයේ සියලුම රටවල්… ටිකක් එකට වැඩ කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි.”
මෑත කාලීන ගිවිසුමක් අවසන් කිරීම සඳහා කලින් සැලසුම් කර තිබූ සාකච්ඡා කල් දමන බව ඉන්දියාව ද පැවසීය.
මූලාශ්රය – BBC
